اين آيه استدلال كرد كه روح ، غير از ملائكه مىباشد . و خداوند متعال گاهى روح را به « قدس » و گاهى به « امانت » - چنان كه خواهيم ديد - توصيف كرده است ، چرا كه از پليدى و سائر آلودگيهاى معنوى و عيوب و عاهات و آفات جسمانى - كه ارواح انسى از آنها مبرى نيست - كاملا پاكيزه و منزه مىباشد .
اين روح - كه در قرآن كريم ، قرين « ملائكه » از آن ياد شده است - اگر چه غير از ملائكه است ، لكن اين روح در امر وحى و تبليغ سخن الهى مصاحب و همراه ملائكه و در معيت آنها است ، چنان كه اين نكته را مىتوان از آيهء « يُنَزِّلُ الْمَلائِكَةَ بِالرُّوحِ مِنْ أَمْرِه عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه . . . » استفاده نمود . خداوند متعال مىفرمايد :
« مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ ، فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّه . . . » ( بقره : 97 ) خداوند متعال در اين آيه فرو فرستادن قرآن كريم بر قلب نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) را به جبرائيل نسبت داده كه او به فرمان پروردگار متعال ، قرآن را بر قلب آنحضرت نازل كرده است . آنگاه فرمود :
« نَزَلَ بِه الرُّوحُ الأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ بِلِسانٍ عَرَبِيٍّ مُبِينٍ » ( شعراء : 195 ) و نيز فرمود :
« قُلْ نَزَّلَه رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ . . . » ( نحل : 102 ) خداوند متعال ، روح را - كه غير از ملائكه مىباشد - با توجه به يك وجهى به جاى جبرائيل آورده كه او خود نيز از ملائكه است . بنابراين ، جبرائيل ، روح را نازل مىكند ، و روح ، حامل همين قرآنى است كه خوانده مىشود و تلاوت مىگردد .
بدينطريق آن پيچيدگى و ابهامى كه در آيهء « وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا » ( شورى : 52 ) به نظر مىرسد از هم گشوده شده و روشن مىگردد ، و نيز آشكار مىشود مراد از وحى روح - در اين آيه - عبارت از نازل كردن « روح القدس » بر پيامبر اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) مىباشد ، و فرو فرستادن روح القدس بر آنحضرت عبارت از وحى قرآن كريم به او است ، زيرا روح القدس حامل وحى مىباشد . پس بنابراين هيچ داعى و انگيزهاى وجود ندارد كه طبق نظريهء عدهاى بگوئيم مراد از روح در آيهء « وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا » عبارت از خود قرآن كريم است .
رابطه و انتساب وحى به روح :
امّا نسبت وحى به روح - وحيى كه عبارت از كلام خفى و سخن نهان و پنهان
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 195
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٩٥