طرح يك ايراد و پاسخ آن :
اگر اين سؤال مطرح گردد كه ما قبلا يادآور شديم ابن عباس تعبير عام آيهء زير را معتبر و ملاك قرار نداد ، آنجا كه خداوند متعال فرموده است :
« لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِما أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِما لَمْ يَفْعَلُوا . . . »
( آل عمران : 188 ) .
آرى عباس اين آيه را به قضيهاى كه مربوط به اهل كتاب مىشد محدود و منحصر ساخت . بنابراين شما به چه دليل مىگوئيد : آنچه ملاك و معتبر مىباشد عبارت از عموم لفظ است نه خصوص سبب ، در حالى كه در اين آيه خصوص سبب به عنوان ملاك تفسير آيه از سوى ابن عباس مطرح شده است ؟
در پاسخ به اين سؤال مىگوئيم : اين نكته - كه لفظ و تعبير آيه اعم از سبب نزول مىباشد - بر ابن عباس مخفى و نامعلوم نبوده است ، لكن توضيح داده است : از اين لفظ عام « الَّذِينَ يَفْرَحُونَ . . . » افراد خاصى كه گروهى از اهل كتاب را تشكيل مىدادهاند در مد نظر بوده است .
موردى - - كه على رغم تعبير عام - خصوص سبب در مد نظر است :
علاوه بر موردى كه على رغم تعبير عام ، خصوص سبب در مد نظر است مورد ديگرى در قرآن كريم وجود دارد كه داراى چنين وضعى است ، و اين مورد عبارت است از :
آيهء 82 سورهء انعام :
« الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ » كسانى كه داراى ايمان هستند و ايمان خود را به ظلم و شرك نيالودند براى آنان امن از آتش دوزخ در پيش است و آنان بر راه راست قرار دارند .
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 143
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٤٣