گفتارى از ابن تيميه در رابطه با اعتبار عموم لفظ و عدم اعتبار خصوص سبب :
ابن تيميه گفته است : از همين باب است كه محدثين و علماء مىگويند : اين آيه در بارهء چنين و چنان و راجع به فلان امر و يا فلان شخص نازل شده است ، به خصوص كه آن اگر عبارت از شخص باشد نبايد حكم آن آيه را به همان شخص ، محدود و منحصر ساخت چنان كه ديديم كه مىگويند :
2 - آيهء ظهار در بارهء همسر ثابت بن قيس نازل گرديد . « 84 »
3 - و آيهء كلاله در بارهء جابر بن عبد اللَّه نزول يافت .
در توضيح اين مطلب لازم است از خود آيه و گزارش مربوط به سبب نزول آن ياد كنيم . آيهء كلاله اين است كه خداوند متعال فرمود :
« يَسْتَفْتُونَكَ قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ فِي الْكَلالَةِ إِنِ امْرُؤٌ هَلَكَ لَيْسَ لَه وَلَدٌ وَلَه أُخْتٌ فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ وَهُوَ يَرِثُها إِنْ لَمْ يَكُنْ لَها وَلَدٌ فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ مِمَّا تَرَكَ وَإِنْ كانُوا إِخْوَةً رِجالًا وَنِساءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الأُنْثَيَيْنِ يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ » ( نساء : 176 ) :
اى پيامبر مردم از تو در بارهء ميراث كلاله درخواست صدور حكم و فتوى مىنمايند . تو در پاسخ به آنها بگو خداوند متعال حكم را در بارهء ميراث كلاله - كه عبارت از برادران و خواهران هستند - براى شما بيان مىكند كه اگر مردى از دنيا برود و او را فرزندى نباشد ، و داراى خواهرى باشد نصف ميراث ميت از آن او است . و او يعنى برادر نيز از
هامش
84 - سخن در بارهء ظهار و جريان مربوط به آن قبلا به طور مفصل گزارش شد .