خواهر در صورتى كه اين خواهر فاقد فرزند باشد ارث مىبرد ، و همهء ماترك آن خواهر نصيب او مىگردد . اگر ميت داراى دو خواهر باشد دو ثلث ماترك او را وارث مىشوند .
و اگر بازماندگان ميت عبارت از چند برادر و خواهر باشند ، برادران ، دو برابر خواهران در ميراث ميت سهيم هستند . خداوند متعال امور مربوط به ميراث را براى شما گزارش مىكند ، چون نمىخواهد گمراه و سرگردان شويد ، و خداوند به هر چيزى دانا و آگاه مىباشد .
با وجود اينكه اين آيه در بارهء جريانى كه به جابر بن عبد اللَّه مربوط مىشد نازل گرديد ، معذلك حكم آن عام است و شامل همهء افرادى مىگردد كه حال آنها مشابه حال و اوضاع جابر مىباشد .
البته در بارهء سبب نزول آيهء مذكور روايات مختلفى جلب نظر مىكند .
از جابر بن عبد اللَّه انصارى روايت شده است كه مىگفت : من بيمار شدم و در بستر افتادم . و مرا نه و يا هفت خواهر بود . نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) بر من وارد شد و بر صورتم دميد ، من به حال آمدم و عرض كردم : اى رسول خدا ، آيا نبايد براى خواهرانم به دو ثلث از اموالم وصيت كنم ؟ فرمود : نيك عمل كن . آنحضرت بيرون رفت و دوباره به سويم بازگشت و فرمود : من ترا چنان نمىبينم كه به علت اين بيمارى از دنيا به روى ، و خداوند متعال در بارهء ميراث خواهرانت حكم نازل كرده ، و دو ثلث از اموال ترا سهم آنها قرار داده است . گويند : جابر بن عبد اللَّه به آنحضرت مىگفت : آيا اين آيه در بارهء من نازل گرديد ؟ .
مرحوم ابو الفتوح رازى در اين باره چنين آورده است : « و جابر بن عبد اللَّه انصارى گفت : اين آيت در من آمد كه من بيمار شدم ، رسول ( عليه السلام ) به عيادت من آمد و ساعتى بنشست و پارهاى آب بخواست و بر روى من ريخت . من گفتم يا رسول اللَّه چه فرمائى كه من با مال خود كنم ، مرا ( نه 9 ) خواهر است و فرزند هيچ ندارم . رسول ( عليه السلام ) هيچ جواب نداد ، برخاست و بيرون شد . دگر نوبت باز آمد و گفت : يا جابر ، ترا از اين بيمارى مرگ نباشد ، و خداى تعالى در حق تو و خواهران تو آيتى بفرستاد ، و ايشان را چهار دانگ [ دو ثلث ] نصيب كرد » .
از قتاده روايت شده است كه صحابه ، همواره در بارهء كلاله سؤال مىكردند ، و خداى متعال در بارهء آنها اين آيه را نازل كرد .
براء بن عازب مىگفت : آخرين سورهاى كه به طور كامل ناز گرديد سورهء برائت بود . و آخرين آيهاى كه در خاتمهء سورهء نساء نازل شد همين آيهء « يَسْتَفْتُونَكَ . . . » يعنى آيهء
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 146
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٤٦