نيست ، و شايد صبر آنحضرت - آن هم در طول يك ماه - به خاطر آن بود كه آياتى در جهت اثبات برائت عايشه نازل شود ؟
امّا بايد گفت : در طى اين آيات شانزده گانهء مربوط به « افك » مطلبى وجود ندارد كه صبر رسول خدا ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) را در وارد ساختن حدّ قذف ، بدين صورت توجيه كند ، بلكه اين آيات شانزده گانه با توجه به همان دليل عقلى - كه ما از آن قبلا ياد كرديم و بيانگر طهارت بيوت انبياء ( عليهم السلام ) از لوث زنا و فحشاء است - فقط نمايانگر طهارت و برائت عايشه از اين تهمت مىباشد .
در ده آيهء نخست از اين آيات شانزده گانه ، شائبهء اختصاص اين جريان به « افك » جلب نظر مىكند در ميان اين ده آيه ، آن آيهاى كه بيش از بقيه در دلالت بر برائت عايشه ظهور دارد آيهء زير است :
« لَوْ لا جاؤُ عَلَيْه بِأَرْبَعَةِ شُهَداءَ فَإِذْ لَمْ يَأْتُوا بِالشُّهَداءِ فَأُولئِكَ عِنْدَ اللَّه هُمُ الْكاذِبُونَ » ( نور : 13 ) خداوند متعال در اين آيه بر كذب اهل افك بدين صورت استدلال كرده است كه چون براى اثبات تهمت زدن اقامهء شهود نكردند بايد آنان را دروغگويان و شايعه سازان برشمرد . بديهى است كه عدم اقامهء شهود دليل بر برائت ظاهرى است ، يعنى حكم شرعى در چنين شرائطى ، برائت عايشه از اين تهمت مىباشد . و چون برائت ظاهرى مستلزم برائت واقعى نيست نمىتوان برائت واقعى را از اين آيه به دست آورد .
اما شش آيهاى كه پس از ده آيهء ياد شده آمده ، يعنى : « الطَّيِّباتُ لِلطَّيِّبِينَ وَالطَّيِّبُونَ لِلطَّيِّباتِ . . . » ، داراى عموم مىباشد و هيچگونه تخصيصى از جهت لفظ در آنها وجود ندارد . بنابراين برائتى كه اين آيات شش گانه آن را اثبات مىكند همهء كسانى كه مورد تهمت واقع مىشوند و بينه و شهودى در اثبات تهمت آنها اقامه نشده - اعم از مؤمنين و مؤمنات - در اين برائت مشترك هستند ، و هيچگونه انحصارى به جريان افك ندارد ، و هيچ فردى از افراد از اين قاعده و حكم مستثنى نيستند . واضح است آن برائتى كه متناسب با اين مطلب است همان برائت ظاهرى و شرعى است .
حق مطلب اين است كه براى گريز از اين اشكال چارهاى جز آن وجود ندارد كه بگوئيم : آيهء قذف ، قبل از جريان و قضيهء افك نازل نشده بود ، بلكه بعد از آن نزول يافت . و توقف و درنگ نبى اكرم ( صلَّى اللَّه عليه و آله و سلم ) در اجراء حد قذف صرفا براى آن بود كه ضمن آيات مربوط به جريان افك ، حكم قذف وجود نداشت ، و آنحضرت در امر افك
اسباب النزول ( فارسي ) — صفحة 135
مساهمون: السيد محمد باقر حجتي
ص١٣٥