آن . « نفيرا » ، تميز است .
« فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ » .
جواب « إذا » به قرينه جواب إذاى اوّل محذوف است و تقديرش چنين مىباشد : فإذا جاء وعد الآخرة بعثناهم عليكم . و « ليسوءوا » . واو جمع به برانگيختهشدگان برمىگردد و « يسوءوا » ، منصوب به « أن » است كه پس از لام در تقدير است و مصدر مؤوّل مجرور است به همين لام و متعلق به « بعثنا » كه محذوف است .
« أَوَّلَ مَرَّةٍ » ،
منصوب است به ظرفيت .
« ما عَلَوْا » .
« ما » مفعول است براى « يتبروا » ؛ يعنى يهلكوا ما غلبوا عليه من البلاد ؛ بر هر سرزمينى كه مسلط شوند آن را ويران مىكنند .
تفسير
معناى كلى اين آيات آن است كه خداوند به بنى اسرائيل خبر داد كه آنان نخست در زمين فساد مىكنند و آنگاه او كسى را بر آنها مسلط مىكند كه با كشتن ، اسارت و غارت دارايىها ، آنان را بر خاك مذلت مىنشاند . سپس نيروى خود را باز مىستانند ؛ لكن بازهم فساد مىكنند . از اينرو ، خدا بار ديگر كسى را بر آنها مسلط مىكند كه دومين ضربه را برايشان وارد مىسازد .
تفصيل اين معنا به ترتيب زير است :
1 .
وَ قَضَيْنا إِلى بَنِي إِسْرائِيلَ فِي الْكِتابِ .
مراد از قضا در اينجا وحى كردن و اعلام نمودن است ، نه حكم كردن و فرمان دادن ؛ زيرا خداوند به فساد حكم نمىكند :
« بگو : خداوند به گناه دستور نمىدهد » . « 1 » مراد از كتاب ، توراتى است كه بر موسى نازل شد ؛ زيرا خدا مىگويد : « به موسى كتاب داديم » . معناى آيه چنين است : خدا به بنى اسرائيل خبر داد كه پسينيان آنان به زودى در زمين دوبار فساد خواهند كرد .
2 .
لَتُفْسِدُنَّ فِي الْأَرْضِ مَرَّتَيْنِ .
مقصود از فساد در اينجا ، معناى عمومى اين واژه ، يعنى كفر ، دروغگويى ، خوردن ربا ، توطئه كردنها و امثال آن نيست ؛ زيرا اين
هامش
( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 28 .