اعراب
« يوم » متعلق به فعل محذوف است كه
« لا يُظْلَمُونَ »
بر آن دلالت دارد :
لا يُظْلَمُونَ
يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ
و يا اينكه متعلق به اذكر محذوف است . « فتيلا » جانشين مفعول مطلق مىباشد و در تقدير چنين است : ظلما مقدار فتيل . « سبيلا » تميز است ؛ همانند أقبح فعلا .
[ تفسير ]
خداوند با چه چيزى انسانها را كرامت بخشيد ؟
پيش از آنكه به اين پرسش پاسخ دهيم ، بهبيان معناى واژههاى آيه مىپردازيم :
الف )
وَ لَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ .
خداوند انسانها را بهوسيلهء استعدادهايى كه در آنان قرار داد ، كرامت بخشيد ، استعدادهايى كه موجب احترام و بزرگداشت او مىشود . به زودى پس از تفسير واژههاى آيه ، گوشهاى از اين استعدادها را بيان خواهيم كرد .
ب )
وَ حَمَلْناهُمْ فِي الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ .
اين سوارى و ترابرى ، بخشى از چيزهايى است كه خداوند فرزندان آدم را بهوسيلهء آنها كرامت بخشيده است . روشن است كه آسان كردن ارتباطات از اركان زندگى انسان بهشمار مىرود .
ج )
وَ رَزَقْناهُمْ مِنَ الطَّيِّباتِ .
هرچيزى كه به نحوى از انحا سودى را براى انسان جلب كند و يا زيانى را از او دفع نمايد ، پاكيزه ، خير و نيكوست ، خواه مادى باشد خواه معنوى .
د )
وَ فَضَّلْناهُمْ عَلى كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنا تَفْضِيلًا .
بيشتر مفسران مىگويند : مراد از كثير در آيه ، جميع است و بر همين اساس ، انسان را بر فرشتگان برترى دادهاند . اين مسئله صفحات زيادى از تفاسير را دربر گرفته است ، با اينكه مىدانيم ، جز تكرار كلمات هيچ اثر عملى ندارد .