تخطي إلى المحتوى الرئيسي

وسايل العباد في يوم التناد ( الفقه الإجمالي على مذهب أهل البيت ع ) — صفحة 128

مساهمون:

ص١٢٨
تخفيف وتسهيل امر نموده ومشقت ضرر را از أو برداشته ، به عبارة أخرى قاعده ضرر تسهيل كننده امر است نه زياد كننده تكليف ، فعلى هذا چنانچه در موردى تقدم لا ضرر باعث زيادى مشقت تكليف شود اين فرض لا ضرر نمىتواند عرض اندام نمايد . إذا تمهّد هذا فنقول كه قاعده لا ضرر ناظر است به نفى ضرر علمي نه اينكه رافع ونافى ضرر واقعي باشد يعنى معلوم الضرر منفى مىباشد وقاعده دائر مدار علم است نظير نجاست كه تا علم به نجاست حاصل نشود اجتناب واجب نيست بر فرض كه با لباس نجس در صورتي كه نجاست آن مجهول باشد شخص نماز خواند پس از نماز علم به نجاست پيدا كرد نمازش صحيح است زيرا كه طهارت ونجاست شرط علمي است نه شرط واقعي وشرط وجودي چنانچه طهارت حدثى شرط وجودي وواقعي است . والدليل على ذلك آن است كه اگر مقصود از ضرر ، ضرر واقعي باشد لازم مىآيد كه لا ضرر موجب زيادى مشقت تكليف بشود مثلًا اگر روزه به حسب واقع ضررى باشد ومكلف نداند ضرر آن را پس اتيان به صوم نمايد در اين صورت اگر لا ضرر ناظر به واقع باشد پس روزه أو باطل است وقضاء اين روزه بر ذمه مكلف مىباشد واين اجراء لا ضرر فقط در اين مورد زحمت مكلف را زياد كرده است وعلاوة بر صوم كه اتيان نموده به موجب لا ضرر ، بايد قضاء هم بگيرد در صورتي كه اولًا زيادى تكليف امتنان نيست بلكه منافى با مقام امتنان است وثانياً جعل لا ضرر براي تسهيل شده نه براي تعسير وزيادى كلفت ومشقت در تكليف ( تو كه بارى ز دوشم برندارى * ميان بار سر بارم چرايى ) ودر فرض مذكور اگر لا ضرر ناظر به ضرر علمي باشد هر جا علم به ضرر پيدا شد تسهيلًا تكليف ساقط والّا فلا . واين تسهيل واجراء لا ضرر منافاة با امتنان ندارد وبر فرض اينكه اعتقاد مكلف خلاف واقع باشد ودر نفس الامر ضررى نباشد ومكلف معتقد به ضرر شد وترك كرد . صوم را يا تيمم نمود بدل از وضوء ، بعد از آن معلوم شد كه ضررى نبوده ، تيمم أو صحيح است ونماز هم صحيح است واين عين امتنان است .