وسايل العباد في يوم التناد ( الفقه الإجمالي على مذهب أهل البيت ع ) — صفحة 112

تشريع خيار نسبت به شارع والزام بيشترى فسخ را در صورت اخذ به خيار نسبت به بايع مىشود وكذا در عبادات وغيره - واين احتمال شامل تمام موارد ضرريست . احتمال سوم : آن كه جمله لا ضرر جمله اخباريه است ومنفى حكم ضرريست يعنى شارع حكم ضررى تشريع نكرده يعنى حكمي كه سبب ضرر مكلف شود وبنابر اينكه في الاسلام ضميمه لا ضرر باشد ظهور لا ضرر در اين معنى واضح است ، به لحاظ اينكه چون نفى حقيقت ضرر حقيقتاً نشده زيرا كه تحقق ضرر در خارج مشهود است پس بايد مجازاً نفى حقيقت را نمود يا به لحاظ مجاز در حذف ؛ مثل « واسئل القرية » كه مقصود سؤال أهل قريه است ونفى حقيقت چون نيست پس مقصود نفى سبب است يعنى حكم سبب ضرر مجعول نيست . مثل « لاصلوة الا بالطهور » « لَا صَلَاةَ إِلَّا بِفَاتِحَةِ الْكِتَاب » ( 1 ) « لَا صَلَاةَ لِجَارِ الْمَسْجِدِ إِلَّا فِي الْمَسْجِدِ » ( 2 ) « لاصلوة الا بحضور القلب » « لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَا يُتِمُ رُكُوعَهَا وَسُجُودَهَا » ( 3 ) - « يَا أَشْبَاهَ الرِّجَالِ وَلَا رِجَالَ » ( 4 ) وأمثال اين تركيب كه نفى حقيقت به لحاظ نفى أوصاف وآثار شده يعنى لاصلوة صحيحه يا كاملة الا بالأمور المذكورة ولا رجال مجاز است چون اثر رجوليت مثل شجاعت در آنها موجود نبوده ووجود وعدم آنها در ترتيب اثر مقصوده مساوى بوده اطلاق عدم مجازاً بر آنها شده يا مجاز در حذف كما قلنا يا مجاز در كلمه باعتبار آن كه در أمثلة فوق صلاة را مثلًا بقرينه عدم حصول أوصاف وآثار كلا صلاة تصور نموده ومجازاً اطلاق لاصلوة نموده‌اند . پس در محل نزاع گوييم اين تركيب هم يا مجاز در حذف است يعنى لا ضرر به لحاظ لاحكم بتقدير حكم يا مجاز در كلمه به لحاظ اينكه حكم ضرر واثر ضرر كه منفى باشد كانّه خود ضرر منفى است . پس مجازاً نسبت خود را به مجاز در اسناد به حكم آن دهيم و