تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ديوان حافظ ( روزگار ) ( فارسى ) — صفحة 789

مساهمون:

ص٧٨٩

دليرى :

گستاخى .

دليل :

راهنما ، راه بلد .

دم :

نفس ، لحظه .

دمادم :

لحظه به لحظه ، به طور پيوسته . برخى ، دمادم تلفظ كرده‌اند به معناى به دنبال هم .

دمار بر آوردن :

هلاك كردن ، نابود كردن .

دماغ :

مغز سر ، فكر ، خاطر .

دم دادن :

افسون كردن ، فريب دادن .

دم در كشيدن :

ساكت شدن ، خاموش شدن ، سخن نگفتن .

دمساز :

همدم ، يار ، غم‌گسار .

دم سرد :

آن كه نفس سردى دارد ، مجازا نامهربان ، سرد مهر .

دميدن :

فوت كردن ، روييدن ، طلوع كردن .

دن :

خم قير اندود ، خم بزرگ شراب .

دنىّ :

پست ، فرومايه .

دنيى :

دنيا ، جهان ماده .

دوام :

پايندگى ، جاودانگى ، استوارى و پايدارى .

دوتا :

خميده ، تاب‌دار ، تا خورده . ( زلف دوتا : گيسوى تاب‌دار / 136 )

دور قمرى :

گردش كوتاه مدت ماه ، دوره‌ى درخشش ماه .

دوست‌كام :

آن كه كارهايش مطابق ميل دوستان باشد .

دوش :

شب گذشته ، ديشب ، نيز ، كتف ، شانه . در بيت زير حافظ اين واژه را در هر دو معنى به كار برده است . ( غزل 283 )
ز كوى ميكده دوشش به دوش مىبردند * امام شهر كه سجاده مىكشيد به دوش

دوشين :

ديشبى ، دوشينه .

دولت :

بخت و اقبال ، دستگاه ، سامان .

دولت‌پناه :

حمايتگر و پناه‌دهنده‌ى بخت و اقبال .

دولت‌خواه :

خواستار بخت نيك ، نيك خواه .

دولت سرا :

خانه‌ى نيك بختى ، كاخ ، خانه‌ى مجلل .

دولتى طالع :

نيك بخت ، خوش طالع ، برخوردار از طالع خوب .

دون :

پست ، فرومايه .

دهر :

روزگار ، زمانه ، دوران ، زندگى .

دى :

ديروز .

ديّار :

باشنده ، ساكن ، موجود .

ديجور :

بسيار تاريك .

ديدار :

چهره ، روى ، رخسار .

دير رندسوز :

صومعه و عبادتگاهى كه رندان در آن در سوز و گداز و در رنج و محنت به سر مىبرند . استعاره از دنيا .

دير :

صومعه ، معبد ، عبادتگاه .

دير مغان :

عبادتگاه مغان ، معبد زردشتيان ، آتشكده ، ميخانه ، ميكده و محل ، زندگى و كار پير مغان است . دير مغان در نظر حافظ ، همانند پير مغان ارجمند و جاى صفا و يك‌رنگى است .