تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ديوان حافظ ( روزگار ) ( فارسى ) — صفحة 783

مساهمون:

ص٧٨٣

حوالتگاه :

جاى حواله شدن ، محلى كه صاحب حواله به آنجا رجوع مىكند .

حواله‌گاه :

حوالتگاه .

حواله :

واگذار كردن ، پرداخت كالا يا پولى را به عهده‌ى كسى نهادن .

حور العين :

زنان سياه چشم و درشت چشم بهشتى . ( حور : زن سياه چشم ، عين : فراخ چشم ، درشت چشم . )

حور :

جمع احور : زنان سيه‌چشم بهشتى .

حور سرشت :

آن كه طبيعت و آفرينشى مانند حوران بهشتى دارد ، مجازا يعنى : زيبا ، سياه چشم .

حوصله :

گنجايش ، ظرفيت ، در اصل چينه‌دان مرغ .

حوض :

بركه ، محل گودى كه براى جمع شدن آب درست مىكنند . نيز : حوض كوثر .

حيات :

زندگى .

حيران :

سرگشته ، سرگردان .

حيرت :

سرگشتگى .

حيل :

جمع حيله ، نيرنگ ، فريب .

حيوان :

جانور ، جان‌دار ، موجود زنده .

خ

خاتم :

نگين انگشترى .

خاتمت :

پايان يافتن ، عاقبت ، سرانجام .

خاكدان :

جاى ريختن خاك ، كنايه از دنيا . ( خاكدان غم / غزل 90 )

خاك روب :

جارو ، وسيله‌اى كه با آن خاك و خاشاك را بروبند .

خاكسار :

خوار ، بىارزش . ( مانند خاك )

خالى :

خلوت ، تهى از اغيار .

خام :

بىتجربه ، مبتدى ، ناوارد . نيز : نسنجيده ( سخن خام ) .

خام طمع :

طمع‌كار ، حريص .

خامه :

قلم ، قلم نى ، كلك .

خامى :

بىتجربگى ، نپختگى .

خانقاه :

خانه‌گاه ، صومعه ، دير ، عبادتگاه ، جاى زندگى صوفيان .

خانقه :

- خانقاه .

خانه‌برانداز :

ويرانگر خانه ، ويرانگر ، نابودكننده .

خانه‌پرورد :

پرورش يافته در خانه ، به كنايه يعنى نازپرورد . در ناز و نعمت پرورش يافته .

خاور :

مشرق . خسرو خاور : استعاره از خورشيد / غزل 153 )

خبث :

پليدى ، ناپاكى ، بدخواهى .

ختن :

نام شهرى در تركستان .

خجسته :

مبارك ، فرخنده ، نيكو .

خجسته لقا :

فرخنده ديدار ، مبارك‌رو .

خجند :

نام شهرى كهن از ولايت فرغانه‌ى قديم كه امروزه در جمهورى تاجيكستان قرار دارد .

خداوندگار :

سرور ، خواجه ، بزرگ .

خدنگ :

درختى است كه چوبى محكم دارد و از آن