چيست و اثر سرماى معصيت چيست و الم زخم عتاب چيست ، آن شخص همچو آن دستست كه مرده است ، صورت شخص هست امّا معنى نيست ، چنانك بر سر بستانها شخصى سازند از بهر مترس شب كه پندارذ كه پاسبانست كه باغ و بستان را نگاه دارذ و او خوذ كسى نباشذ ، آنها كه بنور صبح بذو نگرند دانند كه كسى نيست
وَ تَراهُمْ يَنْظُرُونَ إِلَيْكَ وَ هُمْ لا يُبْصِرُونَ
( 7 / 198 ) ؛ اگر تو از ظلمت نفس و هوا بيرون آئى در نور صبح دل درآئى و بنور دل بنگرى اغلب خلق را در ، بستان دين همچون آن مترس بستان بينى
ميدان فراخ و مرد ميدانى نى * احوال جهان چنانك مىدانى نى
ظاهرهاشان به اوليا مانند ليك * در باطنشان بوى مسلمانى نى
نعوذ باللّه ، ديگر چه مىفرمايذ رسول محبوب و العمل كفّارة الذّنوب ، يعنى عمل صالح عملهاى بذ را محو مىكنذ و پاك مىكنذ ؛ مثلا : تو انديشيذى كه فلان كس در حقّ من چنين بذ كرد و چنين سعى و چنين دشمنى كرد ؛ ترا خشمى آمذ كه او را بزنم و در زندان كنم ؛ باز انديشيذى كه فلان روز چنين نيكوئى كرد و چنين خدمت كرد و از بهر من بفلان كس جنگ كرد ؛ آن خشم از تو رفت و گفتى نشايذ چنين دوستى را آزردن ؛ آن خطا كه كرده بوذ بعقل