پنجم - اين قول خلاف ضرورت اسلام ، بلكه جميع اديان است كه بدن مادى را فرداى قيامت متعلق روح دانسته و همچنين بهشت و جهنم و نعم و عذابهاى آنها را جسمانى ميدانند .
گفتار شيخ احمد احسائى در باره معاد :
حاصل گفتار شيخ احمد ، چنانچه در شرح عرشيه گفته : اينست كه انسان داراى دو بدن است ، يك بدن عنصرى مادى ، و يك بدن خالى از ماده شبيه به همين بدن عنصرى كه در باطن اين بدن است و نام آن را بدن حور قليائى گزارده و بدن عنصرى براى بدن حور قليائى بمنزله لباس است و به مردن انسان اين لباس از او گرفته شود و هر عنصرى بعنصر خود برگردد ، ولى بدن حور قليائى باقى و ثابت بوده و فرداى قيامت آدمى با اين بدن محشور ميگردد .
و براى اثبات مدعايش ببعضى اخبار و آيات استدلال كرده ، از آن جمله خبر شهر جابلسا و جابلقا است كه بعالم حور قليا تأويل نموده و همچنين اخبار طينت را نيز به همين عالم تأويل كرده و گفته است : طينت انسان در ابتداء از عالم حور قلياء گرفته شده ، و همچنين خبرى كه خودش از امير المؤمنين در باره خلقت نفس نباتيه و حيوانيه و ناطقه لاهوتيه روايت كرده و متفرد در نقل آنست بر اين معنى حمل نموده .
و بآياتى از قرآن نيز استشهاد كرده مانند آيه شريفه
« مِنْ آياتِهِ أَنْ خَلَقَكُمْ مِنْ تُرابٍ »
« 1 » ( از نشانههاى خدا اينست كه شما را از خاك آفريد ) و آيه شريفه
« وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ »
« 2 » ( چيزى نيست جز اينكه خزينههاى آن نزد ماست ) و آيه شريفه
« كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ »
« 3 » ( چنانچه شما را ايجاد نمود برمىگرديد ) گفته است : مراد از تراب ترابى است كه ملائكه از عالم حور قليا گرفتهاند و مراد از خزائن عالم حور قلياء است ، و چون ابتداء خلقت از
هامش
( 1 ) سوره روم آيه 19
( 2 ) سوره حجر آيه 31
( 3 ) سوره اعراف آيه 28