اما شأن نزول آيه : باتفاق خاصه و عامه و اخبار متواتره فريقين آيه در مورد مباهله با نصاراى نجران نازل شد و خلافى نيست كه اصحاب مباهله همان آل عبا يعنى پيغمبر ( ص ) و على و فاطمه و حسن و حسين ( ع ) بودند غير از ايشان كسى داخل نبود .
چنانچه صاحب كتاب مشكاة و جامع الاصول و ديگران از صحيح مسلم از سعد بن ابى وقاص روايت كرده كه چون آيه مباهله نازل شد پيغمبر ( ص ) على و فاطمه و حسن و حسين را طلبيد و گفت « اللهم ان هؤلاء اهل بيتى » تا آخر حديث .
و حافظ ابو نعيم و ديگران از ابن عباس روايت كردهاند كه چون اهل نجران آمدند و حقتعالى اين آيه را فرستاد رسول خدا ( ص ) با على و فاطمه و حسن و حسين آمدند پس بايشان فرمود هرگاه من دعا بكنم شما آمين بگوئيد ولى اهل نجران از مباهله ابا نموده و صلح كردند .
اما وجه دلالت آيه مسلم است كه على عليه السّلام جزو نسائنا و ابنائنا نبوده پس ناچار بايد جزو انفسنا باشد زيرا مراد از انفسنا نميتوان شخص پيغمبر ( ص ) باشد براى اينكه كسى خودش را دعوت نميكند چه آنكه دعوت اقتضاى مغايرت دارد پس بايد شخص ديگرى باشد و آن شخص ديگر جز على نخواهد بود براى اينكه حسنين داخل در ابنائنا و حضرت زهراء داخل در نسائنا ميباشند .
و پيداست كه على نفس پيغمبر و شخص او نيست ، زيرا اتحاد حقيقى بين دو شيئى محال است پس بايد نازل منزله او باشد يعنى در جميع شئون و كمالات با او اشتراك داشته باشد و اگر نه اينكه پيغمبر اسلام خاتم پيغمبران بود به حكم اين آيه ميگفتيم : كه على عليه السّلام داراى مرتبه نبوت هم بوده ولى اين مرتبت بضرورت اسلام و نص آيات و اخبار خارج مىشود ، ليكن ساير شئونات پيغمبر از افضليت و ولايت مطلقه و امامت و كمالات نفسانيه و وجوب اطاعت و غير اينها براى او ثابت است و معنى امام و خليفه پيغمبر جز اين نيست ، و از همين جهت است كه وقتى مأمون از حضرت رضا عليه السّلام سؤال مىكند « ما الدليل على خلافة جدك »
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 472
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٤٧٢