اول - آنكه ولى بمعنى دوست و ياور است نه اولى به تصرف و صاحب اختيار و در بسيارى از آيات قرآنى به اين معنى تفسير شده مانند آيه شريفه
« اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ »
« 1 » .
و جواب از اين اشكال اينست كه اولا اين حرف خلاف ظاهر بلكه نص آيه است زيرا لفظ ولى فى حد نفسه بحسب وضع لغوى و استعمال عرفى در ولايت و صاحب اختيارى است و ساير معانى مجازات و محتاج بقرينه است چنانچه لفظ اولى و مولى در آيه شريفه
« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ »
و در حديث غدير « من كنت مولاه الخبر » هم صريح در اين معنى است .
و ثانيا - با كلمه
« إِنَّما »
كه از اداة حصر است سازش ندارد زيرا دوست و ياور مؤمنين منحصر به خدا و رسول صلى اللّه عليه و آله و امير المؤمنين عليه السّلام نيست بلكه جميع مؤمنين با يكديگر دوست ميباشند چنانچه خداوند ميفرمايد :
« وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ »
« 2 » .
دوم - آنكه شما شيعيان ولايت كليه را منحصر به خدا و رسول و امير المؤمنين نميدانيد بلكه معتقديد كه همه ائمه طاهرين داراى ولايت كليه ميباشند و اين منافى با كلمه
« إِنَّما »
و حصر ولايت در آن سه مورد خاص است .
و جواب از اين اشكال اين ستكه مراد از مؤمنين در آيات شريفه كسى است كه ايمان به خدا و رسول داشته باشد و چنانچه بيان شد خطاب متوجه بجميع مؤمنين تا روز قيامت است و فردا جلاى مؤمنين ائمه طاهرينند عليهم السّلام و كسى كه ولايت كليه حتى بر ائمه اطهار داشته باشد منحصر به خدا و رسول و امير المؤمنين است و ساير ائمه اگر چه داراى ولايت كليه ميباشند ولى به اين عموم نيست ، زيرا بر امير المؤمنين كه فرد اجلاى مؤمنين است ولايت ندارند بلكه آن حضرت بر آنها ولايت دارد .
و همين بيان را در علت اختصاص لقب امير المؤمنين بعلى عليه السّلام و جهت اينكه
هامش
( 1 ) سوره بقره آيه 258
( 2 ) سوره توبه آيه 72