بنابراين با توجه باينكه على عليه السّلام دعوى خلافت بلا فصل پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم را نموده و در جميع كمالات و فضائل از ديگران افضل و بالاتر بوده عقل حكم مىكند كه يقينا چنين كسى بايد خليفه پيغمبر باشد و از اين بيان به خوبى ظاهر مىشود كه ميتوان دليل را يك دليل عقلى و ميتوان هزار بلكه بيشتر شمرد زيرا هر يك از شئون و فضائل او يك صغراى وجدانى ( مقدمه اولى برهان ) است كه با كبراى برهانى ( مقدمه دوم برهان ) كه در مقدمه سوم بيان نموديم هرگاه ضم شود يك دليل عقلى تشكيل ميدهد .
مثلا يكى از شئون على عليه السّلام اعلميت او بعد از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله است پس گوئيم على عليه السّلام اعلم افراد امت است ( صغراى وجدانى ) و هر كه اعلم باشد شايسته و مستحق خلافت و امامت است ( كبراى برهانى ) زيرا در غير اين صورت نقض غرض و ترجيح مرجوح بر راجح لازم آيد پس على عليه السّلام شايسته و مستحق خلافت است و به همين ترتيب ساير شئون او از ايمان و تقوى و ورع و زهد و ساير صفات حميده .
و از اينجا به خوبى معلوم مىشود مرحوم علامه حلى ( قدس سرّه ) كه در كتاب الفين هزار دليل عقلى بر خلافت على عليه السّلام اقامه فرموده صحيح و تمام است .
( مبحث سوم ) در بيان آياتى كه بر خلافت و امامت على ( ع ) دلالت مىكند :
آياتى كه بر خلافت امير المؤمنين على عليه السّلام بلكه ساير ائمه طاهرين دلالت دارد بسيار است و ما هشت آيه از آنها را كه دلالتش واضحتر و روشنتر است بيان نموده و مقدارى از آنها را نيز به اشاره برگزار مينمائيم .
آيه اول -
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ »
« 1 » ( همانا ولى و صاحب اختيار
هامش
( 1 ) سوره مائده آيه 60