و تفريط در عقايد و اخلاق و رفتار است ولى همين معنى دليل است بر اينكه نميتوان مراد از امت وسط تمام افراد امت باشد ، زيرا در ميان امت افرادى كه از حد وسط و طريق اعتدال خارج شدند و باخلاق رذيله و اعمال قبيحه آلوده گشتند بسيار بودند و در اين صورت اطلاق وسطيت و عدل بر آنها درست نيايد بلكه اطلاق امت وسط بمعنى حقيقى تنها بر معصومين صادق آيد كه در حد وسط و طريق عدالت سير مىكنند و اخبار خاصه و عامه بر اين معنى مشعر است ، چنانچه از حاكم ابو القاسم در شواهد التنزيل مسندا از سليم بن قيس از امير المؤمنين عليه السّلام روايت شده كه فرمود : « خداوند ما را قصد فرموده بقول خود
« وَ كَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ »
و كلينى در كافى و عياشى در تفسير خود از حضرت باقر عليه السّلام روايت كردهاند كه فرمود : « نحن الامة الوسط و نحن شهداء اللّه على خلقه و حججه فى ارضه و سمائه » ( مائيم امت وسط و مائيم گواهان خدا بر خلق و حجتهاى او در زمين او و آسمان او ) و از حضرت صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود : « آيا گمان ميكنى كه مراد از امت وسط جميع اهل قبله باشند ؟ آيا فاسق كه شهادتش بر يك صاع از خرما در دنيا قبول نيست چگونه در قيامت شهادت او در محضر تمام امم سابقه قبول است » ؟ .
2 - اگر مراد از امت وسط جميع افراد امت باشد اتحاد شاهد ( گواهى دهنده ) و مشهود عليه ( كسى كه گواهى در باره او داده شود ) لازم آيد ، براى اينكه ناس كه مشهود عليه است نيز امت پيغمبرند ، و همچنين لازم آيد كه امت و رسول هر دو يك مشهود عليه داشته باشند چه آنكه امت هم مشهود عليه امت و هم مشهود عليه رسول خدا خواهند بود .
وجه پنجم - آيه شريفه
« فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ »
« 1 » ( هرگاه در امرى نزاع نموديد آن را به خدا و رسولش رد كنيد ) كه گفتند اين آيه بدلالت مفهومى « 2 » دلالت كند بر اينكه هرگاه در امرى اختلاف و
هامش
( 1 ) سوره نساء آيه 62
( 2 ) دلالت مفهومى عبارت از اينست كه -