بر خداوند اثبات نموديم .
و يا اينكه خداوند تعيين فرموده ولى پيغمبر فراموش نموده و يا مسامحه و يا مخالفت كرده است ، اينهم كه درست نيست ، زيرا اين امور منافى شئون نبوت و عصمت است .
و يا اينكه امر خلافت را بامت واگذار نموده ، اين نيز درست نيست ، زيرا چنانچه گذشت امت شايستگى اين امر را ندارند و بالاخره يا بايد گفت دين اسلام كامل و جامع نبوده و تمام امور و ما يحتاج اليه امت را ذكر نكرده است ، اين هم كه مخالف ضرورت دين و اجماع مسلمين و نص كتاب مبين و عقل سليم است .
پس وقتى تمام وجوه باطل شد البته بر پيغمبر نصب خليفه حتم و لازم بوده و قطعا تعيين فرموده است ، بلكه امر خلافت بعد از بيان توحيد بزرگترين وظائف نبوت و بمنزله روح براى كالبد اسلام بوده است و محال است چنين امر بزرگى را پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم براى امت بيان نفرموده باشد .
و براى توضيح بيشتر در اين مبحث از ذكر چند نكته ناگزيريم :
اول - دين اسلام دين جامع و تمام فوق التمام است و آنچه مايه سعادت دنيا و آخرت بشر بوده در آن بنحو احسن و اتم و اقوم ذكر شده چنانچه ميفرمايد :
« إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ »
( اين قرآن جامعه را بامورى كه قوامش بيشتر و پايندهتر است هدايت مىكند « 1 » و رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله در خطبه حجة الوداع ميفرمايد : « ما من شيئى يقربكم الى الجنة و يبعدكم عن النار الا و قد امرتكم به و ما من شيئى يبعدكم عن الجنة و يقربكم الى النار الا و قد نهيتكم عنه » ( هر آنچه موجب نزديكى شما ببهشت و دوريتان از آتش بود ، شما را به آن امر كردم و هر آنچه باعث نزديك شدن شما به آتش و دور شدنتان از
هامش
( 1 ) سوره بنى اسرائيل آيه 9