رذائل نفسانى و عالم بجميع آنچه امت محتاجند و قادر بر رفع همه شبهات و بالاخره از هر جهت كامل باشد و چون اكثر اين امور ، امور باطنى است و غير علام الغيوب به آنها احاطه ندارد ، لذا تعيين چنين شخصى از عهده بشر خارج است و تنها خداوند تبارك و تعالى ميداند چه كسى لايق و شايسته اين مقام است ،
« اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسالَتَهُ »
« 1 » و مردم را نميرسد كه در اين امر دخالت نمايند چنانچه ميفرمايد :
« وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ »
« 2 » ( پروردگار تو مىآفريند آنچه را ميخواهد و برمىگزيند هر كه را ميخواهد و براى ايشان اختيارى در اين امور نيست ) بنابراين تعيين امام و خليفه پيغمبر شأن خداست و از عهده امت خارج است .
( مبحث چهارم ) در لزوم نصب امام بر پيغمبر ( ص ) :
چنانچه تعيين امام بر خداوند لازم است نصب آن نيز بر پيغمبر لازم مىباشد زيرا پيغمبر مبلغ اوامر الهى است و نمىشود خداوند حكمى را به پيغمبر وحى كند و او بمردم نرساند .
بنابراين هرگاه فرض شود پيغمبر صلى اللّه عليه و آله براى خود خليفه و جانشينى تعيين نفرموده از چند جهت خارج نيست كه تمام آن وجوه باطل است براى اينكه يا بايد گفت امت احتياج به امام و خليفه نداشتهاند و از اين جهت پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلّم نصب نفرموده ، اين وجه كه باطل است ، زيرا ما احتياج امت را به امام ثابت كرديم .
و يا خداوند تعيين نكرده و چون پيغمبر تابع اوامر الهى است او نيز نصب ننموده ، اين نيز باطل است ، زيرا در مبحث سوم لزوم تعيين امام و خليفه را
هامش
( 1 ) سوره انعام آيه 124
( 2 ) سوره قصص آيه 68