گويند و آن بر چهار قسم است . مطلقه و مقيده كليه و جزئيه .
اول - ولايت مطلقه كليه ، به اين معنى كه بر كليه اهل عالم در جميع امور آنها ولايت داشته باشد ، و اين مرتبه اختصاص به پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و ائمه اطهار ( ع ) دارد چنانچه خداوند ميفرمايد :
« النَّبِيُّ أَوْلى بِالْمُؤْمِنِينَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ »
« 1 » و نيز ميفرمايد :
« إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ - الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ »
« 2 » ( صاحب اختيار شما منحصر است به خدا و پيغمبرش و آن كسانى كه ايمان آوردند و اقامه نماز ميكنند و در حال ركوع زكات ميدهند ) كه مراد على عليه السّلام است ، چنانچه بيان آن بيايد .
دوم - ولايت مطلقه غير كليه مانند ولايت پدر و جد بر طفل كه ولايتشان اختصاص باولادشان دارد .
سوم - ولايت كليه غير مطلقه مانند ولايت حاكم شرع كه در بعض امور داراى ولايت است .
چهارم - ولايت غير كليه و غير مطلقه ( جزئيه مقيده ) مثل شخص منصوب از قبل مجتهد در پارهء از امور صغار و مجانين .
و از اين بيان معلوم مىشود كه امامت ، شأنى از شئون ولايت و يكى از آثار اوست .
و حجت : چيزى را گويند كه بتوان بر ثبوت مطلبى به آن استدلال كرد و بر طرف مقابل غلبه يافت و او را تسليم نمود از اين جهت گفتند حجت بمعنى قاطع عذر است ، زيرا وقتى حجت بميان آمد راه عذر براى طرف مقابل مسدود مىشود .
و پيغمبر و امام را از اينرو حجت گويند كه در هر زمان سبب غلبه حقتعالى بر بندگان و قطع عذر آنان ميگردد و هر كس اطاعت آنها را بكند مثاب بوده و بحثى بر او نيست و هر كس مخالفت آنها را نمايد معاقب است و راه عذرى
هامش
( 1 ) سوره احزاب آيه 6
( 2 ) سوره مائده آيه 55