و چون در زمان حيوة پيغمبر صلى اللّه عليه و آله انتظار نزول وحى داشتند آن را مجموع در دفتين ننموده ولى پس از رحلت رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله و منقطع شدن وحى ، در مجمع تمام مسلمين هر كس هر مقدار از قرآن را ضبط كرده بود آورده و جمع و تدوين نمودند .
اما اينكه برخى نسبت جمع قرآن را بعثمان دادهاند اصلى ندارد ، زيرا آنچه مجمع عليه مورخين است قرآن بلافاصله پس از رحلت رسول اكرم در مجمع مسلمانان جمع گرديد ، بلى عامه بعضى از غلطهاى عبارتى كه در نوشتن عثمان بوده تعصبا ضبط كردهاند مثل « لا اذبحنّه » كه صحيح آن « لاذبحنّه » است و مثل « لا تقولنّ لشأىء » كه صحيحش « لشيئى » است و مثل ركوعاتى كه عثمان در حين قرائت داشته .
چيزى كه مسلم است قرآن به ترتيب نزول نيست ، زيرا چه بسا سورى كه در اواخر هجرت نازل شده ( مانند سوره مائده ) و در اوايل قرآن ضبط گرديده و چه بسا سورههائى كه در اوايل بعثت نازل شده ( مانند سوره علق ) و در اواخر قرآن نوشته شده ، بلكه در بعض موارد متعمد بودند كه به ترتيب نزول نباشد ، چنانچه آيه تطهير
( إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً )
را داخل در آيات زوجات نبى نمودند و حال آنكه بايد دو آيه بعد از آنها باشد و آيه
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ »
را قبل از آيه
« يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ »
بفاصله زيادى گذاردند و حال آنكه اين دو آيه بايد پهلوى هم و آيه اليوم بعد از آيه يا أيها الرسول باشد .
ولى با اين وصف كوچكترين تغيير و تبديل يا كم و زيادى در الفاظ و عبارات قرآن نشده .
چه اگر ممكن بود تغيير و تبديلى در الفاظ و عبارات قرآن بدهند كسانى كه آيه تطهير را ضمن آيات زوجات نبى ضبط كردهاند لفظ كم را نيز به كن تبديل نموده بودند تا با ساير آيات مزبور منطبق شود .