2 - اينكه بر طبق ادعاى خود معجزهاى اقامه كند ، چه اگر داراى شرايط نبوت نباشد خداوند بدست او معجزه صادر نكند چنانچه گذشت .
و بعد از آنكه دعوى او ثابت و صلاحيت او محقق شد تصديق او واجب است ، زيرا در مخالفتش عذاب قطعى ابدى خواهد بود .
ولى اگر دعواى او ثابت نشود ، يا داراى بعضى از شرايط نبوت و يا فاقد موانع آن نباشد نه تنها تصديق او لازم نيست بلكه در صورتى كه واجد صلاحيت نباشد تكذيب او لازم است ، چه در متابعتش عذاب حتمى دائمى است .
و هرگاه كسى در مقدمات نظر تقصير و كوتاهى نكرد و عصبيت و تقليد و هواى نفس از تحقيق و كنجكاوى او مانع نشد و با اين وصف نبوت شخصى مدعى بر وى ثابت نگرديد به حكم عقل معذور است ، زيرا بيان براى او تمام نشده و قاعده قبح بلا بيان ( يعنى قبيح بودن عقاب كسى كه بيان براى او تمام نشده باشد ) در باره او جارى است .
محل و مورد قاعده دفع ضرر محتمل و قاعده قبح عقاب بلا بيان كجاست ؟ اين مطلب در اصول فقه در باب برائت و اشتغال تنقيح شده و آنچه مناسب اين مقام است ، اين ستكه قبل از نظر و بررسى در دعواى مدعى نبوت ، جاى قاعده دفع ضرر محتمل است ، زيرا احتمال صدق او و اينكه در مخالفتش عذاب ابدى مىباشد ميرود و عقل حكم مىكند كه دفع اين ضرر بايد بشود ، لذا به حكم اين قاعده نظر و دقت در دعواى او لازم است ولى بعد از نظر و كمال دقت و كنجكاوى اگر نبوت مدعى ثابت نشد بيان بر او تمام نشده و قاعده قبح بلا بيان جارى و رافع ضرر محتمل است .
كلم الطيب در تقرير عقايد اسلام ( فارسى ) — صفحة كلم الطيب 207
مساهمون: سيد عبد الحسين طيب
صكلم الطيب ٢٠٧