خوددارى نمودى ، و اين نظير آنست كه در قضيه يوسف ذكر شد ، بنابراين بر رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم ايرادى در اين مورد نيست .
سوم - آيه شريفه
وَ وَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى
« 1 » ( و خداوند ترا گمراه يافت پس هدايت فرمود ) .
در اين آيه چون متعلق ضلالت ذكر نشده است دلالت بر ضلالت در دين ندارد ، بلكه ممكن است مراد ضلالت در طريق باشد ، چنانچه اكثر مفسرين به اين معنى تفسير نموده و حكاياتى در اين مورد از قبيل قصه حليمه سعديه و قصه عبد المطلب و مفقود شدن پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم در شعاب مكه و غيره ذكر نمودهاند .
و ممكن است مراد اين باشد ، پيش از آنكه خداوند ترا بمقام نبوت رساند و احكام شريعت تعليم دهد ، به آن راه نداشتى نظير آيه شريفه ،
وَ إِنْ كُنْتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنَ الْغافِلِينَ
« 2 » ( و اگر چه بودى پيش از اين از ناآگاهان )
ما كُنْتَ تَدْرِي مَا الْكِتابُ وَ لَا الْإِيمانُ
« 3 » ( و نميدانستى كتاب و ايمان چيست ) .
و ممكن است ضلالت حيرانى و بيچارگى باشد چون يتيم و بىپناه بود ، چنانچه آيات مقرونه به آن به اين معنى دلالت دارد .
چهارم - آيهء شريفه ،
وَ وَضَعْنا عَنْكَ وِزْرَكَ الَّذِي أَنْقَضَ ظَهْرَكَ
« 4 » ( و برداشتيم از تو بار گران را كه پشت ترا شكسته بود ) .
« وزر » در آيه بمعنى بار گران است ، و از اين جهت بر گناه و همّ مجهد و غمّ شديد اطلاق شده است ، چون پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم قبل از بعثت همّ بزرگى و غمّ شديدى از رفتار مشركين بر وى عارض شده بود ، خداوند بواسطه بعثت و رسالت و مأمور نمودنش براى دعوت قوم بخداپرستى ، اين همّ و غمّ را از وى
هامش
( 1 ) سوره الضحى آيه 7
( 2 ) سوره يوسف آيه 3
( 3 ) سوره شورى آيه 53
( 4 ) سوره انشراح آيه 2 و 3