و بواسطهء معصيت و نافرمانى و اصرار آنها بر مخالفت حقتعالى بود .
و در آيه دليلى بر معنائى كه آنان حمل كردهاند نيست و قصه تنوخا و روبيل نيز كه در اين مورد ذكر نمودهاند اصل صحيحى ندارد ، چيزى كه هست چون قوم يونس هنوز مثل قوم نوح يأس كلى از ارشاد و هدايت آنها حاصل نشده بود و ممكن بود وقتى آثار عذاب را ببينند متنبه شوند ( چنانچه متنبه شدند ) بهتر بود يونس صبر كند تا بلكه آنها هدايت شوند ، يا بطور كلى مأيوس گردد ، و تاديب او براى همين ترك اولى بود .
آيات راجع برسول اكرم ( ص ) - اين آيات بسيار است كه معاندين و دشمنان دين خواستهاند مقام آن حضرت را كاسته كنند و ما عمده آنها را ذكر نموده جواب ميدهيم و واهى و بى جا بودن شبهات آنها را واضح مينمائيم بعون اللّه تعالى .
اول در سورهء حج آيه 51 است كه ميفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنْسَخُ اللَّهُ ما يُلْقِي - الشَّيْطانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ »
.
( و نفرستاديم پيش از تو رسولى و نه نبيّى را مگر اينكه هرگاه آرزو ميكرد شيطان در آرزوى او القاء مينمود ، پس خداوند نسخ و ناچيز كرد آنچه را شيطان القاء كرد ، سپس نشانههاى خود را محكم گردانيد ، و خداوند دانا و حكيم است ) .
اين آيه را بر دو معنى ميتوان حمل نمود .
اول - اينكه هر پيغمبرى آرزوى او هدايت قومش بود و شيطان بواسطهء اغواء و وسوسه كفار و معاندين از انجام مقاصد و آرزوهاى آنها مانع ميگرديد و خداوند بواسطه يارى نمودن انبياء و آياتى كه به آنها عنايت كرد شرّ شيطان را دفع نمود .
دوم - اينكه مراد از تمنى تلاوت باشد ، چنانچه تمنى به اين معنى در كلمات عرب استعمال شده است ، بنابراين معنى آيه اين مىشود هر پيغمبرى وقتى