و آيات ديگر از اين قبيل مانند ،
وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ
« 1 » و مثل
وَ اسْتَغْفِرْ لِذَنْبِكَ وَ لِلْمُؤْمِنِينَ وَ الْمُؤْمِناتِ
« 2 » كه در آنها نسبت ذنب بر رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم داده شده است .
و ذنب را در اين آيات بر چند معنى ميتوان حمل نمود :
اول - اينكه مراد از ذنب اين باشد كه چون حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم با كفار و مشركين از جهت شرك و رفتار و عادات و اخلاق آنها مخالفت مينمود و آنها را از شرك منع و بتوحيد دعوت ميفرمود ، اعمال پيغمبر اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم در نظر آنان گناه بزرگى محسوب ميشد ، چنانچه در محاورات و مشاجرات و گفتگوهاى مشركين قبل از فتح مكه به اين مطلب بسيار اشاره ميكردهاند ، و اين امر بر حضرتش بسيار سخت و ناهموار بود تا اينكه خداوند فتح مكه را نصيب او گردانيد و نوع مشركين بشرف اسلام مشرف شدند ، و فهميدند و اعتراف نمودند كه حق با نبى اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلّم بوده و آنها در اسناد گناه بوى بر خطا بودهاند .
بنابراين مراد از غفران ذنب اين ستكه آن گناهى كه مشركين بزعم خود نسبت به تو ميدادند بواسطه فتح مكه و اسلام اختيار نمودن آنها زائل نموديم .
دوم - اينكه ذنب اضافه بمفعول شده باشد ، زيرا ذنب مصدر است و مصدر گاهى بمفعول و گاهى بفاعل اضافه مىشود .
بنابراين معنى آيه اين مىشود كه ما مكه را براى تو فتح نموديم تا اينكه بيامرزيم براى خاطر تو گناهى را كه قريش نسبت به تو ميكردند از ايذاء و منع و غير ذلك ، و ذنب هر چند بنفسه متعدى نيست لكن چون در اينجا بمعنى ايذاء و منع و جلوگيرى از دعوت و امثال اينهاست و اين افعال متعدى بنفسه هستند لذا در اضافه بمفعول رعايت اين معانى را نمودند نه رعايت لفظ را ، و اين امر در كلام عرب متداول است .
هامش
( 1 ) سوره مؤمن آيه 57
( 2 ) سوره محمد آيه 21