و مهربان است ) .
و شبههاى كه در اين آيات شده اين ستكه اولا - كشتن موسى قبطى را چه وجهى داشت و اگر جائز بود و كار قبيحى نبود چرا موسى گفت ، اين از عمل شيطان است و از عمل خود طلب مغفرت نمود و چرا در جواب اعتراض فرعون به اين عمل گفت : من در آن وقت از گمراهان بودم ( چنانچه در سوره شعراء آيه 18 و 19 ذكر شده است ) .
و جواب اينست كه اولا - موسى قصد كشتن قبطى را نداشت و غرض وى دفاع از مظلوم بود و در مقام دفاع هر تعدى كه در ميان رود بر ظالم باشد .
و ثانيا - آن قبطى كافر و مشرك بود و كشتن كافر آن هم وقتى كه در مقام مقاتله با مؤمن باشد مورد مذمت و عقوبت نيست .
و اما آنچه موسى گفت اين از عمل شيطان بود ، يا اشاره بمقاتله قبطى با اسرائيلى است - يعنى - اين مقاتله از عمل شيطان بود و يا اشاره بمقتول است به اين معنى كه شخص مقتول از عمّال شيطان بوده و در اين صورت استغفار او از اين جهت بود كه خود را در معرض اذيت و عقوبت فرعون در آورده زيرا اگر فرعون ميفهميد كه موسى مرتكب اين عمل شده او را در عوض بقتل ميرسانيد .
و يا اشاره بكشتن قبطى است كه بىاختيار او واقع شده و اين عمل هر چند جايز بوده ولى تأخيرش اولى بود ، و براى اين ترك اولى استغفار نمود .
و اما اينكه گفت : من در آن وقت از گمراهان بودم مراد گمراهى در دين نيست ، بلكه مراد اينست كه هنوز بمقام رسالت نرسيده و مورد وحى واقع نشده بودم چنانچه ميفرمايد ،
فَفَرَرْتُ مِنْكُمْ لَمَّا خِفْتُكُمْ فَوَهَبَ لِي رَبِّي حُكْماً وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُرْسَلِينَ
« 1 » ( پس گريختم از شما چون ترسيدم ، پس خداوند
هامش
( 1 ) سوره شعراء آيه 20