( ع ) و حسن عليه السّلام و حسين عليه السّلام بعد از حضرت رسالت ( ص ) اشرف خلق خدا و عزيزترين مردم نزد آن حضرت بودهاند چنانچه جميع مخالفان و متعصبان ايشان مانند زمخشرى و بيضاوى و فخر رازى و غير ايشان به اين اعتراف نمودهاند و زمخشرى كه از همه متعصبتر است در كشاف گفته است كه اگر گوئى دعوت كردن خصم بر مباهله براى آن بود كه ظاهر بشود كه او كاذبست يا خصم او و اين امر مخصوص او و خصم او بود پس چه فايده داشت ضم كردن پسران و زنان در مباهله جواب گوئيم كه ضم كردن ايشان در مباهله دلالتش بر وثوق و اعتماد بر حقيت او زياده بود از آنكه خود به تنهائى مباهله نمايد زيرا كه با ضم كردن ايشان جرأت نمود بر آنكه اعزهء خود و پارههاى جگر خود را و محبوبترين مردم را نزد خود در معرض نفرين و هلاك در آورد و اكتفا ننمود به خود به تنهائى و دلالت كرد بر آنكه اعتماد تمام بر دروغگو بودن خصم خود داشت كه خواست خصم او با اعزه و احبهاش هلاك شوند و مستأصل گردند اگر مباهله واقع شود و مخصوص گردانيد براى مباهله پسران و زنان را زيرا كه ايشان عزيزترين اهلند و بدل بيش از ديگران ميچسبند و بسا باشد كه آدمى خود را در معرض هلاك در مىآورد براى آنكه آسيبى بايشان نرسد و به اين سبب در جنگها زنان و فرزندان را با خود ميبردند كه نگريزند و به اين جهت خداى تعالى در آيه مباهله ايشان را بر نفس خود مقدم داشت تا اعلام نمايد كه ايشان بر جان مقدماند پس بعد از اين گفته است كه اين دليلى است كه از اين قويتر دليلى نميباشد بر فضيلت اهل بيت و اصحاب عبا تمام شد كلام زمخشرى پس گوئيم هرگاه معلوم شد كه ايشان احب و اعز خلق بودهاند نزد آن حضرت پس بايد بهترين خلق باشند در آن زمان و بعد از آن حضرت چه بر هر عاقل متدين ظاهر است كه محبت آن حضرت از بابت ديگران از جهة روابط بشريت نبود بلكه هر كه نزد خدا محبوبتر بود آن حضرت او را دوستتر ميداشت و چون چنين نباشد و حال آنكه در آيات و اخبار بسيار مذمت
محبت اولاد و آباء و عشاير بدون محبت دينى وارد شده است و ايضا از سيرت آن حضرت معلوم بود كه خويشان نزديك را از خود دور ميكرد بسبب آنكه دوست خدا نبودهاند و دوران را رعايت ميكرد به جهت آنكه دوست خدا بودند مانند سلمان و ابو ذر و مقداد و اخوان ايشان چنانچه سيد الساجدين در وصف آن حضرت فرموده است و والى فيك الابعدين و عادى فيك الاقربين و هرگاه ايشان محبوبترين خلق باشند نزد خدا و بهترين امت باشند تقديم ديگران بر ايشان در امامت عقلا قبيح خواهد بود ششم فخر رازى كه از اعاظم علماى اهل سنت است و بتعصب مشهور است گفته است كه شيعه از اين آيه استدلال مىكند كه على ابن ابى طالب عليه السّلام از جميع پيغمبران به غير از
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 82
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨٢