روايات بسيار از طرق خاصه و عامه وارد شده است چنانچه در صحاح عامه منقولست كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم به حضرت امير عليه السّلام گفت انت منى و انا منك يعنى يا على تو از منى و من از توام و در فردوس الاخبار روايت كرده است گفت كه على بمنزلهء سر من است از بدن من و بروايت ديگر بمنزلهء روح من است از بدن من و بگروهى از منافقان خطاب كرد كه نماز كنيد و زكات بدهيد يا آنكه ميفرستم بسوى شما مردى را كه بمنزلهء نفس من است يعنى على عليه السّلام و از اين باب احاديث بسيار است و اينها همه قرينهء آن مجاز است ( دويم ) آنكه اين آيهء كريمه بر هر احتمالى دلالت مىكند بر فضيلت و امامت آن حضرت زيرا كه ندع حقتعالى بصيغهء متكلم مع الغير فرموده است يا باعتبار دخول مخاطبان است يا از براى تعظيم است كه در اين مقامات شايع است يا از براى دخل بودن امتست و بنابر دو احتمال آخر تقدير كلام اين خواهد بود كه « ندع ابنائنا و ندع ابنائكم » و شك نيست در آنكه احتمال اول اظهر احتمالاتست و اين نيز دو احتمال دارد اول آنكه مراد آن باشد كه بخوانيم هر يك از ما و شما فرزندان و زنان و انفس خود را دويم آنكه هر يك از ما و شما ابناء و نساء و انفس جانبين را بخوانيم و اول اظهر است چنانچه بيضاوى و اكثر مفسران تصريح به آن نمودهاند و اگر چه اكثر وجوه دخلى در ما نحن فيه ندارد اما از براى استيفاى احتمالات مذكور شد و اما جمعيت ابناء و نساء و انفس محتمل است كه از براى تعظيم باشد يا از براى دخول امت يا از براى مخاطبين كه تقدير كلام آن باشد كه « ندع ابنائنا و ابنائكم » كه اعادهء ابناء از براى رعايت لفظى باشد چون عطف بر ضمير مجرورند و نيز اعادهء جار مرجوح است ميان اهل عربيت يا اعتبار آن باشد كه ابتدا نظر به ظاهر حال محتمل بود كه آنها صلاحيت دارند كه در مباهله داخل باشند از هر صنف جماعتى و چون نيافتند كسى را كه صلاحيت اين امر داشته باشد به غير ايشان اين جماعت را آوردند و تعيين خصوص آن جماعت قبل از تحقق
مباهله ضرور نبود و همچنين جمعيت ضمير « ابناءنا و نساءنا و انفسنا » همه احتمالات را دارد به غير احتمال سيم و آن در اول نيز در نهايت بعد است زيرا كه معلوم است كه دعوت هر يك مخصوص جماعت خود بود پس ميگوئيم كه اگر جمعيت براى تعظيم باشد و مراد نفس آن شخص باشد كه متصدى مباهله شده است كه معلوم است كه متصدى مباهله از اين جانب حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بود و باتفاق روايات و اقوال حضرت امير عليه السّلام داخل در ميان مباهله بود پس دخول آن حضرت بىصورت خواهد
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 84
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٨٤