از ترس ملك موت و پوستش خشك شود بتفكر در اجل اين است اثر توبه و حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود كه ميدانيد كيست تائب گفتند نه حضرت فرمود كسى كه توبه كند و خصمان را راضى نكند تائب نيست كسى كه توبه كند و عبادت را زياد نكند تائب نيست كسى كه توبه كند و لباس خود را تغيير ندهد تائب نيست كسى كه توبه كند و رفيقان خود را تغيير ندهد تائب نيست كسى كه توبه كند و بالش خود را و مجلس خود را تغيير ندهد تائب نيست كسى كه توبه كند و خلق خود را و نيت خود را تغيير ندهد تائب نيست كسى كه توبه كند و دل خود را نگشايد و كف خود را فراخ نگرداند و آرزوهاى خود را كوتاه نگرداند و زبان خود را از لغو نگاه ندارد تائب نيست كسى كه توبه كند و زياده از قوه خود را بآخرت نفرستد تائب نيست هرگاه بر اين خصلتها مستقيم بماند او توبهكار است و توبه او مقبولست و حقتعالى فرموده است اى گروهى كه ايمان آوردهايد توبه كنيد بسوى خدا توبه نصوح و خلاف كردهاند در معنى توبه نصوح و از حضرت صادق عليه السّلام منقولست كه توبه نصوح آنست كه باطن آدمى مثل ظاهر او باشد و بهتر و در روايت ديگر فرمود كه آنست كه توبه كند و عزم داشته باشد كه هرگز مرتكب آن نشود و در روايت ديگر فرمود كه آن توبه ايست كه بعد از آن عود در گناه نكند راوى گفت كداميك از ما عود نمىكنيم حضرت فرمود كه خدا دوست ميدارد از بندگانش كسى را كه او را فتنهها عارض شود و گناه كند و بعد از آن توبه كند و كلينى بسند صحيح از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده است كه گناهان مؤمن هرگاه توبه كرد آمرزيده مىشود پس بعد از توبه كار را از سر گيرد و اين مخصوص اهل ايمانست راوى گفت اگر بعد از توبه و استغفار باز عود كرد در گناه و باز توبه كرد چونست فرمود كه گمان دارى كه مؤمنى پشيمان شود بر گناهان خود و استغفار كند از گناهان و توبه كند خدا توبه او را قبول نميكند راوى گفت اگر مكرر كند گناه را و توبه و استغفار كند باز آمرزيده مىشود حضرت فرمود هر چند عود كند مؤمن به استغفار و توبه خدا عود مىكند بآمرزش و خدا
آمرزنده و رحيم است قبول مىكند توبه را و عفو مىكند از سيئات زنهار كه نااميد نكن مؤمنان را از رحمت خدا و بعضى گفتهاند توبه نصوح توبهايست كه صاحبش را نصيحت كند و نگذارد كه عود كند به آن گناه و بعضى گفتهاند توبهايست كه ديگران را نصيحت كند كه مثل آن را به عمل آورند و بعضى گفتهاند آنست كه خالص از براى خدا باشد و بعضى گفتهاند كه توبه ايست كه ريشه خواهش شهوات را از دل زايل گرداند و ظلمت گناهان را كه در دل بهم رسيده است بنور طاعات و عبادات محو كند زيرا كه اثر گناه نه محض استحقاق عقاب است كه پشيمانى بر طرف شود بلكه
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 640
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦٤٠