زمين مگر چهل روز پيش از روز قيامت كه حجت از زمين برداشته مىشود و درهاى توبه بسته ميگردد و نفع نميبخشد ايمان كسى كه پيشتر ايمان نياورده باشد و آن گروه بدترين خلق خواهند بود و ايشانند آنها كه قيامت بر ايشان قائم مىشود و در تفسير امام مذكور است كه اعرابى آمد بنزد رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و گفت خبر ده مرا كه توبه تا چه وقت قبول ميگردد حضرت فرمود كه در توبه مفتوح است از براى فرزند آدم و بسته نمىشود تا طلوع كند آفتاب از طرف مغرب و بعضى آيات كه پروردگار فرموده است كه ايمان بعد از آن نفع نميكند اين است كه آفتاب از مغرب طلوع كند .
مطلب ششم در بيان انواع توبه است
و اقل مراتب آن آنست كه دانستى كه پشيمان گردد از گذشته و عزم كند در عدم فعل در آينده و بالا ميرود تا به حدى كه درجهء پيغمبران و صديقان است چنانچه در نهج البلاغه روايت كرده است كه مردى در حضور حضرت امير عليه السّلام گفت استغفر اللّه حضرت فرمود مادرت در عزاى تو نشيند ميدانى استغفار چيست استغفار درجهء عليين است و آن اسمى است كه بر شش معنى واقع مىشود ( اول ) پشيمانى از گذشته است ( دويم ) عزم به آنكه هرگز عود به آن نكنى ( سيم ) آنكه ادا كنى بسوى مخلوقين حق ايشان را تا آنكه در وقت مردن پاك باشى و حق كسى بر ذمهء تو نباشد ( چهارم ) آنكه قصد كنى بسوى هر فريضهاى كه بر تو واجب بوده و ضايع كردهاى حق آن را ادا كنى ( پنجم ) آنكه قصد كنى بسوى گوشتى كه در بدن تو به حرام روئيده است آن را بگدازى بحزن و اندوه تا پوست تو باستخوانهاى تو بچسبد و گوشت تازه در ميان آنها برويد ( ششم ) آنكه بچشانى بجسم خود الم طاعت را آن قدر كه به او چشانيدهاى حلاوت معصيت را پس بعد از آن بگوئى استغفر اللّه و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه كسى كه مقيم است بر گناه و استغفار مىكند از آن مانند كسى است كه استهزاء كند و كلينى و ديگران بسندهاى معتبر از حضرت صادق ( ع ) روايت كردهاند كه حضرت رسول فرمود كه هر كه توبه كند پيش از مرگش بيك سال خدا قبول كند
توبه او را پس فرمود كه يك سال بسيار است يك ماه فرمود هر كس يك ماه پيش از مرگش توبه كند خدا توبه او را قبول مىكند پس فرمود يك ماه بسيار است هر كه يك هفته پيش از مرگش توبه كند خدا توبه او را قبول ميفرمايد پس فرمود يك هفته بسيار است هر كه يك روز پيش از مرگش توبه كند خدا توبه او را قبول مىكند پس فرمود يك روز بسيار است هر كس توبه كند پيش از آنكه معاينه امور آخرت را