و در بعضى از روايات نهى از سلام شارب الخمر وارد شده است و راويان اكثر اين احاديث عامىاند و عامه از اين باب احاديث بطرق بسيار روايت كردهاند و بعضى را اعتقاد آنست كه كسى كه در بعضى از اين احوال سلام كند مثل حمام و وقت خطبه و در نماز جوابش واجب نيست و به اين احاديث تخصيص آيه كريمه نمىتوان كرد و اگر سلام كند مسلمان جوابش واجب است و نهى از سلام بر اين جماعت ممكن است محمول بر كراهت باشد يا كراهت واقعى يا بمعنى اقل ثوابا چنان كه ملا احمد اردبيلى هر دو را احتمال داده است و كراهت سلام در حمام وارد شده است كه در صورتى است كه لنگ نبسته باشد و بعضى از ائمه در حمام سلام كردهاند و مشهور آنست كه سلام كردن بر كسى كه نماز كند مكروه نيست و احاديث اختلافى دارد و دور نيست كه احاديث نهى محمول بر تقيه باشد و صاحب كنز العرفان گفته است كه سلام نبايد كرد بر كسى كه نرد و شطرنج بازى كند و كسى كه غنا و خوانندگى كند و كسى كه از روى لهو و لعب كبوتر پراند و هر كه مشغول بمعصيتى باشد و در كلام غير او نديدهام و دور نيست كه اگر به قصد نهى از منكر ترك سلام كند خوب باشد و گفته است بعضى از شافعيه و حنفيه گفتهاند كه ساقط مىشود رد سلام هرگاه در حال خطبه باشد يا قرائت قرآن يا قضاى حاجت يا در حمام و اين ممنوع است زيرا كه واجب ساقط نميشود به سبب اشتغال به مندوبى بلى اقوى نزد من آنست كه مكروه است سلام بر نمازگذارنده زيرا كه بسا باشد كه او را مشغول گرداند از قيام بواجب كه رد كند يا ترك واجب اگر رد نكند اين قول و علت هر دو ضعيفند .
( يازدهم ) در آداب سلام است سنت است كه سلام را بخطاب جمع بگويد چنان كه
كلينى بسند معتبر از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه سه كساند كه بر ايشان به صيغه جماعت رد بايد كرد هر چند يكى باشد در وقتى كه عطسه كند ميگويد يرحمكم اللّه هر چند با او غير نباشد و مردى كه بر مردى سلام كند ميگويد السّلام عليكم و مردى كه دعا از براى مردى مىكند ميگويد عافاكم اللّه هر چند يكى باشد زيرا كه با او غير او هست يعنى با او ملائكه كاتبان اعمال و غير آنها هستند و ميبايد قصد همه بكند يا آنكه ميبايد كه ساير مؤمنان را در قصد شريك كند و اول اظهر است و اشعارى دارد به آنكه بر زن بايد سلام نيز بخطاب مذكر واقع شود اگر به صيغه جمع باشد چنان كه ظاهر كلام بعضى از اصحابست و به سند ديگر از آن حضرت روايت كرده است كه كسى كه بگويد السّلام عليكم آن باعث ده حسنه است و كسى كه بگويد سلام عليكم و رحمة اللّه بيست حسنه است و كسى كه بگويد سلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته سى حسنه است و بايد زياده نرود سلامكننده و از براى جواب گوينده
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 619
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦١٩