آله و سلّم فرمود كه اگر مسلمانى بر شما سلام كند بگوئيد عليك السّلام و اگر اهل ذمه سلام كند بگوئيد عليك و بسند موثق از حضرت صادق عليه السّلام منقولست كه امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه ابتدا مكنيد اهل كتاب را بتسليم و اگر سلام كنند بر شما بگوئيد و عليكم و بسند موثق ديگر از حضرت صادق عليه السّلام منقولست كه اگر يهودى و نصرانى و مشرك و بتپرست بر كسى سلام كند و او نشسته باشد بگويد عليكم و در حديث موثق كالصحيح فرمود بگو عليك پس از اين احاديث معتبره معلوم شد كه كفار را مطلقا ابتداء بسلام نبايد كرد و احاديث ديگر در اين باب بسيار است مگر در حالت حاجت و در جواب ايشان بايد گفت عليك يا و عليك يا عليكم يا و عليكم بواو و بدون واو و هر دو جايز است و بعضى از عامه به او او را تجويز نكردهاند و آيا سلام تمام را بايشان ميتوان كرد بعضى مكروه و بعضى حرام ميدانند و احوط تركست آيا جواب ايشان بيكى از اين جوابها كه مذكور شد واجب است خلاف است و احوط آنست كه ترك نكند و آن عبارات غير سلام را علامه گفته است در اخبار نديدهام و كلينى روايت كرده است از حضرت امام رضا عليه السّلام كه به حضرت صادق عليه السّلام گفتند كه چگونه دعا كنيم از براى يهودى و نصرانى فرمود ميگوئى به او بارك اللّه لك فى دنياك يعنى خدا بركت دهد تو را در دنياى تو و از خالد قلانسى روايت كرده است كه به حضرت صادق عليه السّلام عرض كردم كه ملاقات ميكنم با ذمى و با من مصافحه مىكند فرمود دست خود را به خاك
يا ديوار بمال گفتم مصافحه با ناصبى و دشمن اهل بيت چه حكم دارد فرمود كه دست خود را بشوى و در حديث صحيح از حضرت باقر عليه السّلام روايت كرده كه اگر با مجوسى مصافحه كند دست را بشويد و وضو بسازد و در حديث موثق در مصافحه يهودى و نصرانى فرمود كه از پس جامه با او مصافحه كنيد و اگر با دست مصافحه كند دست را بشويد و اكثر علماء شستن را حمل كردهاند بر آنكه به رطوبت باشد و بر خاك ماليدن را بر آنكه به يبوست باشد و اخير را حمل بر استحباب كردهاند .
( دهم ) در سلام و ابتداء بسلام فضيلت و ثواب بسيار وارد شده است كه اين رساله گنجايش ذكر آنها را ندارد و از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه ابتدا بسلام اولى است به خدا و رسول و از حضرت امير عليه السّلام منقولست كه در سلام هفتاد حسنه است شصت و نه حسنه از براى ابتداكننده است و يك حسنه از براى جواب گوينده است و از حضرت رسول صلى اللّه عليه و آله و سلّم منقولست كه بخيلترين مردم كسى است كه بخل نمايد در سلام و احاديث بسيار در فضيلت افشاء سلام وارد شده است
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 617
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦١٧