ميان نيك و بد و عورت و غير عورت كند چهارم گفتهاند تخصيص اين اوقات ثلثه از براى آنست كه در هر يك مظنه كشف عورت و اكثر بدنست اما پيش از نماز صبح از براى آنكه وقتى است كه از خواب برمىخيزند و سر را ميگشايند و تبديل جامه شب بجامه روز ميكنند و همچنين وقت ظهر وقت قيلوله است و مضاجعت با يكديگر و انداختن بعضى از جامهها و همچنين بعد از عشاء وقت تبديل جامه روز است بجامه شب و مضاجعت با زنان و بعضى گفتهاند در اين اوقات جماع ميكردهاند كه نماز را با غسل بكنند از اين جهت منع از دخول به غير اذن شده است و كلينى از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده است كه ميبايد خادم تو چون به حد بلوغ برسد رخصت بطلبد در سه وقت عورت هر چند خانه او در ميان خانه خود تو باشد و خدا از براى اين امر كرده است كه در اين اوقات رخصت بطلبند كه اينها ساعت غفلت و خلوتند پنجم
طَوَّافُونَ عَلَيْكُمْ
تأكيد و تعليلى است از براى آنكه در غير اين سه وقت رخصت گرفتن ايشان در كار نيست زيرا كه چون شما را بايشان احتياج و ايشان را بر شما رجوع است و اگر در همه اوقات بايد كه رخصت بطلبند كار بر همه دشوار مىشود - و از جمله احكام ضرورى سلام و جواب است حقتعالى ميفرمايد
وَ إِذا حُيِّيتُمْ بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْها أَوْ رُدُّوها
هرگاه تحيت كنند شما را بنوعى از انواع تحيتها پس تحيت كنيد شما بنيكوتر از آن تحيت يا رد كنيد آن را بدرستى كه خدا بر همه چيز حسابكننده و شاهد است
و از براى بيان مفاد اين آيه تحقيق چند مطلب ضرور است :
( اول ) خلاف است در معنى تحيت بعضى گفته است تحيت سلام است و اكثر مفسرين و لغويين چنين تفسير كردهاند و بعضى گفتهاند هر دعا و تحيتى در اين داخلست و بعضى گفتهاند هر نيكى از قول و فعل را شاملست چنانچه ظاهر كلام على بن ابراهيم در تفسيرش اينست و بعضى گفتهاند مراد عطيه و بخشش است يا بايد آن را پس دهند يا عوض زياده از آن بدهند و اين قول بسيار ضعيف است و از اخبار معتبره ظاهر مىشود كه مراد خصوص سلام يا هر سلام و دعائى و اكرامى را شاملست چنان كه بسند معتبر از حضرت امير عليه السّلام منقولست كه اگر يكى از شما عطسه بكند بگوئيد يرحمكم اللّه و او در جواب بگويد يغفر اللّه لكم و يرحمكم پس حضرت استشهاد به اين آيه فرمودند و ابن شهر آشوب روايت كرده است كه جاريه حضرت امام حسن عليه السّلام يكتاى گلى از براى آن حضرت آورد حضرت او را آزاد كرد از سبب آن پرسيدند فرمود خدا ما را چنين تأديب فرموده است در اين آيه و بهتر از آن گل آزاد كردنست و كلينى بسند صحيح از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام روايت كرده است كه رد