بعضى گفتهاند اگر عالم باشد مطلقا حرام مىشود خواه دخول بكند و خواه نكند و اگر جاهل باشد با دخول حرام مىشود و آزاد به عقد دائم چهار زن ميتواند خواست و دو كنيز به عقد دائم بيشتر نميتواند خواست و دو كنيز و دو آزاد ميتواند خواست و زياده بر چهار او را جايز نيست خواستن و متعه و ملك يمين هر چه خواهد ميتواند گرفت و غلام به عقد دائم چهار كنيز و دو آزاد و يك آزاد و كنيز ميتواند خواست و متعه هر چه خواهد و ملك يمين نيز بنا بر قولى كه مالك شود و زنى را كه سه طلاق بگويند تا محلل در ميان در نيايد حرام است و نه طلاق عدى كه بگويند حرام مؤبد مىشود و زنى را كه شوهر به آن لعان كند حرام مؤبد مىشود و از جمله احكام عدل ميان زنانست و از جملهء آنها آنست كه هر چهار شب يك شب نزديكى از ايشان بخوابد و جور بر ايشان نكند و نفقه بمعروف بدهد و زن اطاعت شوهر بكند و بدون رخصت او از خانه بيرون نرود و احكام نكاح بسيار است و در اين رساله احصاء نميتوان كرد و ظهار كردن با زن كه او را تشبيه به ظهر مادر و خواهر و ساير محرمات بكند حرامست و احكامش بسيار است و از جمله توابع نكاح ايلا است كه قسم بخورد بر ترك وطى زوجهء خود چهار ماه و زياده و احكام آن بسيار است و از جملهء آنها لعان است كه نسبت زنا بزوجهء خود بدهد يا نفى فرزند او از خود بكند و شوهر و زن نزد حاكم شرع بر يكديگر لعنت و نفرين كنند براى سقوط حد يا نفى ولد و احكام آن بسيار است و بعد از تحقيق لعان زن بر او حرام مؤبد مىشود و احكام عتق و مدبر كردن غلام كه بعد از فوت مولى آزاد شود و مكاتب كردن مملوك كه مبلغى بدهد و آزاد شود و كنيزى كه از مولى فرزند داشته باشد بسيار است و احكام قسم خوردن و نذر كردن و با خدا عهد كردن بسيار است و بعد از انعقاد آنها و تحقق شرايط آنها مخالفت كردن آن حرام است و حيف در وصيت و اضرار بوارث جايز نيست و لقطه و ضاله نيز احكام بسيار دارد و احكام شوارع
و مساجد و مدارس و طرق و ساير مشتركات بسيار است .
و احكام صيد و ذبايح و محرمات ذبيحه و حيوانات حلال گوشت و حرام گوشت بسيار است و در محرمات ذبيحه خلاف بسيار است از چهار تا هفده ( اول ) خونى كه از ذبيحه بيرون مىآيد نه آنچه در رگها ميماند و آنچه در ميان دل و جگر ميماند پاك است و در حلال بودن آن خلاف كردهاند ( دوم ) سپرز است و خلافى در حرمت آن ظاهر نيست ( سوم ) ذكر است و در آن هم خلافى معلوم نيست ( چهارم ) خصيها است و آن را نيز بىخلاف نقل كردهاند ( پنجم ) سرگين است و در آن نيز خلافى نقل نكردهاند باعتبار خباثت ( ششم ) مثانه است يعنى محل اجتماع بول ( هفتم ) مراره يعنى زهره ( هشتم ) مشيمه است و آن پرده ايست كه فرزند در ميان آن مىباشد ( نهم ) فرج ماده است بيرون و اندرونش ( دهم ) نخاع است يعنى مغز حرام كه در ميان فقرات پشت كشيده شده است ( يازدهم )
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 605
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٦٠٥