آنها را عين الحيوة جسمانى و روحانى بر وفق مدعا بتأييد حقتعالى جارى گرداند چنان كه از رسول خدا صلى اللّه عليه و آله منقولست كه در آدمى پاره گوشتى هست كه هرگاه آن سالم و صحيح باشد ساير بدن صحيح است و هرگاه آن بيمار و فاسد باشد ساير بدن بيمار و فاسد است و آن دل آدمى است و بروايت ديگر
فرمود كه هرگاه دل پاكيزه است جميع بدن پاكيزه است و هرگاه خبيث است تمام بدن خبيث است .
و از حضرت باقر عليه السّلام منقولست كه دلها بر سه قسمند ( يكدل ) سرنگون است و هيچ خير در آنجا نميكند و آن دل كافر است و ( يكدل ) آنست كه خير و شر هر دو در آن مىآيد هر يك قوىتر است بر دل غالب ميگردد و ( يكدليست ) كه گشاده است و در آن چراغى از نور الهى روشن است كه پيوسته نور از آن ساطع است و هرگز نورش بر طرف نميشود و آن دل مؤمن است .
و از حضرت امام جعفر صادق عليه السّلام منقولست كه منزلهء قلب از بدن آدمى بمنزلهء امام است بساير خلق نمىبينى كه جميع اعضاء و جوارح بدن لشكرهاى دلند و همه از جانب او متحركند و مردم را خبر ميدهند از احوال آن و هر چه دل اراده كند فرمان او را قبول ميكنند همچنين امام بمنزلهء جان عالم است و به اين نحو ميبايد او را اطاعت كنند و تابع او باشند و حضرت امام زين العابدين عليه السّلام فرمود كه بنده را چهار چشم مىباشد دو چشم در سر او است كه امور دنياى خود را به آنها مىبيند و دو چشم در دل او است كه امور آخرت خود را به آنها ميبيند پس بنده كه خدا خير او را خواهد دو چشم دل او را بينا ميگرداند كه امور غائبه را به آنها مىبيند و عيبهاى خود را به آنها مىبيند و اگر كسى شقى و بد عاقبت باشد چشم دلش كور مىشود و حضرت صادق عليه السّلام فرمود كه دل را دو گوش است روح ايمان در يك گوشش خيرات و طاعات را ميدمد و شيطان در گوش ديگرش بديها و شبههها و شرور را تلقين مينمايد پس هر يك كه بر ديگرى غالب شده ميل به آن مىكند و حضرت صادق عليه السّلام فرمود كه پدرم ميفرمود هيچ چيز دل را فاسد نمىگرداند مانند گناه بدرستى كه دل مرتكب گناه نميشود تا وقتى كه گناه بر آن غالب مىشود و آن را سرنگون مىكند كه چيزى در آن قرار نميگيرد و ايضا از آن حضرت منقولست كه حقتعالى به حضرت موسى عليه السّلام وحى فرمود كه مرا در هيچ حال فراموش مكن كه ترك ياد من موجب قساوت و سنگيندلى است و از حضرت امير عليه السّلام منقولست كه آب ديده خشك نميشود مگر بسبب قساوت قلب و قساوت نميباشد مگر به بسيارى گناهان و در اين باب احاديث بسيار است و اين رساله
حق اليقين ( فارسى ) — صفحة 560
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٦٠