كه : فجر ، عبارت است از حضرت قائم عليه السلام ، و ليالى عشر ، ائمه هدا عليهم السلام از حسن بن على تا حسن بن على عليهم السلام اند ، و شَفْع ، اشاره به حضرت مرتضى و فاطمهء زهرا عليهما السلام است ، و وَتْر ، عبارت از حق تعالى است كه واحد و متفرّد است ( 1 ) ، و چون شب بگذرد ، كنايه از انقضاى ايّام طغات است كه به ظهور حضرت قائم ، به صبح عدالت تبديل خواهد يافت ، و منبّهات ديگر بر آن معنى نيز خواهد آمد .

و افروخته است روشنى آفتاب عالمتاب حضرت رسالت را به نور روشنى او ، يا به نور روشنى على بن ابىطالب ، بنا بر حديث « أنَا وَعَليٌّ مِنْ نُورٍ واحدٍ » ( 2 ) كه مانند زبانه كشيدن آتش است در اناره و اشراق كه نور هدايت ايشان را بر عالميان ، روشن و نمايان ساخته . و مؤيّدات بر اين معنى نيز بسيار است ، از [ آن ] جمله از عبداللَّه بن مسعود روايت است كه گفت : شنيدم از رسول خدا كه فرمود : « إنّ لِلْشَّمْسِ لَوَجْهَيْنِ وَجْه يُضيءُ لِأهْلِ الْأرْضِ وَ وَجْه يُضيء لِاهْلِ السَّمآءِ ، وَعَلىَ الْوَجْهَيْنِ مِنْهما كِتابَةٌ ، ثمّ قال : اتَدْرُونَ مَا الْكِتابَةُ ؟ قُلنا : اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أعْلَمُ . قالَ : الكِتابةُ الّتي تَلي أهْلَ السَّمآءِ « اللَّهُ نُورُ السَّمواتِ وَالْأَرْض » ( 3 ) ، وَالْكِتابةُ الّتي تَلي أهْلَ الْأرْضِ [ مُحمَّدٌ ] وَعَليٌّ نُورُ الأرَضينَ » . ( 4 ) يعنى : « به درستى كه براى آفتاب ، هر آينه دو روست : رويى روشنى مىدهد مر اهل زمين را ،