ارزش دارد يا نه مصالح مرسله است و در اين رابطه نيز چند مطلب مطرح است :
1 - معناى عنوان مذكور در لغت و اصطلاح :
امّا در لغت : مصالح جمع مصلحت است و مصلحت عبارتست از ملاك و مناط وجوب يا استحباب و مرسله يعنى مطلقه و رهاشده .
و امّا در اصطلاح : مصالح مرسله عبارتست از مصالحى كه عقل مجتهد آنها را ادراك مىكند و از ناحيهء شارع مقدّس در رابطه با ايجاد و تحققبخشيدن به آن مصالح حكمى تشريع نشده و دليلى از طرف شارع مقدّس مبنى بر اعتبار و ارزشمندى آنها و يا الغاء و نفى آنها بدست ما نرسيده است و اينكه نامش را مرسله گذاشتهاند به لحاظ اينست كه اين مصالح شرعا مقيد نشده نه بدليل اعتبار و نه بدليل ابطال توضيح اينكه مصالح در يك تقسيم سه دسته مىشوند .
الف : مصالحى كه عقل مجتهد آنها را درك مىكند و از سوى شارع مقدّس هم دليل بر اعتبار آن مصالح قائم شده و شارع هم طبق آنها وجوب جعل كرده .
ب : مصالحى كه عقل ما ممكن است آنها را مصلحت بداند ولى شارع مقدس و خداى حكيم و عالم الغيب آنها را مصلحت ندانسته و مثلا تحريم فرموده يا مباح كرده كه اين را مىگوئيم : قام الدليل الشرعى على الغائها .
ج : مصالح و يا مفاسدى كه عقل مجتهد آن را ادراك مىكند و از سوى شارع مقدّس در آن رابطه نفيا و اثباتا چيزى بيان نشده اينها را مصالح و مفاسد مرسله مىگذارند مثلا براساس قواعد حقوقى ، شخص مالك ولو مفلس شده باشد ولى تا مادامى كه غرماء و طلبكاران بنزد حاكم شكايت نبرند و حاكم شرعى او را محجور نكند وى حق تصرّف در اموالش به بيع و شراء دارد امّا وقتى كه حاكم منع كرد ممنوع
شرح اصول استنباط ( فارسى ) — صفحة 453
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٤٥٣