ب : و احتمال قوى دارد كه اين حديث صرفا از باب مجارات و مماشات و همراهى با عامه و از روى تقيه صادر شده و براى بيان واقع ارزشى ندارد .
ولى در حديث مخالف عامه تنها احتمال بيان واقع است و احتمال تقيه نيست به اين دليل حديث مخالف رجحان پيدا مىكند و اقرب الى الواقع مىشود و مقدم است و در برخى از روايات هم به اين مطلب اشاره شده منجمله در اين حديث : « ما سمعته عنى يشبه قول الناس ففيه التقيه و ما سمعته منى لا يشبه قول الناس فلا تقية فيه » .
2 - فلسفه ترجيح به مخالفت عامه عبارتست از اينكه رشد و حق در خلاف آنها است يعنى حديث مخالف عامه حق و رشد است و حديث مخالف باطل و غير رشيد است و واضح است كه به حكم عقل هم بايد حق را و اقرب الى الحق را اخذ كرد و باطل يا اقرب به باطل را طرح كرد و از بعض روايات همين وجه ثانى مستفاد است منجمله در حديث اسحاق ارجائى از امام صادق ( ع ) مىخوانيم :
حضرت به اسحاق فرمود : آيا مىدانى چرا شماها امر شديد به اخذ به مخالف عامه ؟
عرضكردم : نمىدانم .
حضرت فرمود : سرّ مطلب آنست كه : على ( ع ) هيچ حكمى از احكام الهى را بيان نمىكرد و از هيچ حكمى اطاعت نمىكرد مگر اينكه عامّه با حضرتش مخالفت مىنمودند به منظور ابطال امر حضرت و بارها به محضر على ( ع ) بار يافته و از حضرتش حكم مسائلى را كه نمىدانستند مىپرسيدند و هنگاميكه حضرت حكم مسئله را بيان مىكردند آنها از پيش خود و به پيروى از هوىوهوس ضد آن
شرح اصول استنباط ( فارسى ) — صفحة 366
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٦٦