بخاطر احتمال غفلت باشد جارى مىشود و از روايت هو حين يتوضا اذكر منه حين يشك همين امر مستفاد است چون ذكر و التفات در مقابل غفلت است . . .
و امّا صورت جهل به تكليف مجراى اصول عمليه است از برائت و احتياط ، و نيز در فرض احتمال تعمد ترك هم جارى نمىشود چون دليل ندارد خلافا للشيخ الانصارى كه به اين فرض هم قاعده را تعميم داده است « 1 » .
ملاحظهء ثالثه : تابحال راجع به شك در جزء بحث شد و اينك راجع به شك در شرط بحث مىكنيم مثلا كسى شك كرده كه آيا وضو دارد يا نه ؟ و اين شك در اثناء نماز است كه پس از تجاوز از محل وضو است چون محل وضو قبل از نماز است حال در اينجا آيا به شكش اعتنا بكند يا نه ؟
مرحوم شيخ در رسائل حدود پنج قول نقل كرده كه اهم آنها سه قول است :
1 - كاشف الغطاء و ديگران برآنند كه به شك خود اعتنا نكند مطلقا حتى اگر مهيا شده براى نماز و شك در وضو كرد اعتنا نكند .
2 - صاحب مدارك برآنست كه در اينجا بايد به شك اعتنا شود مطلقا يعنى حتى پس از نماز هم اگر شك كرد بايد برگردد و وضو بگيرد و نماز را اعاده كند .
3 - شيخ انصارى تفصيل داده ميان شك در وضو در اثناء نماز با شك در وضو پس از فراغ از عمل و مصنف هم تفصيل مىدهند به اينكه اگر در اثناء نماز شك در وضو كرد بايد به شك خود اعتنا كند و وضو ساخته دوباره نماز بگذارد و اگر پس از فراغ از نماز شك كرد به شك اعتنا نمىكند البته براى اعمال آتيه بايد وضو بسازد و قاعده فراغ نسبت به اعمال آتيه جارى نمىشود .
هامش
( 1 ) - رسائل ، صفحهء 414 .