شد و در دست راست شك كرد روايات مىگويد بايد به شكش اعتنا كند و برگردد شما چگونه مىفرمائيد : شك بعد از تجاوز محل و ورود در غير ارزشى ندارد .
جوابش اينست كه در خصوص باب طهارات ثلاث نص و اجماع و شهرت قائم است بر وجوب اعاده و اين كاشف از اينست كه عند الشارع همهء اجزاء وضو بسيط و به منزله عضو واحد حساب مىشوند لذا هركجا كه شك كنيم شك در محل است نه پس از محل و شك پس از محلّ به فراغ از عمل حاصل مىشود .
قوله : و امّا الرواية : دفع دخل ديگر : گويا كسى مىگويد : پس حديث چهارم را چه مىگوئيد كه مىگفت : « اذا شككت فى شئ من الوضوء و قد دخلت فى غيره فشكك ليس شئ » كه ظاهرش اينست كه وضو هم مثل نماز است و در اثناء آن اگر در عضو قبلى شك كردى پس از ورود در عضو بعدى اعتنا نكنى ؟
جوابش اينست كه ضمير فى غيره را به شئ نمىزنيم بلكه به وضو بر مىگردانيم به حكم الاقرب يمنع الا بعد آنگاه محذورى پيش نمىآيد و اين حديث با ساير احاديث باب وضو منافى نخواهد بود .
قوله : ثم : ملاك ، ورود در جزء بعدى است چه جزء واجب باشد كالركوع يا مستحب باشد كالقنوت ، در باب مقدمات هم لا فرق ميان مقدمات مستحبى كالاذان و الاقامه يا واجب باشند مثل هوى كه مقدمه ركوع است . . .
ملاحظهء ثانيه : احتمال ترك جزء گاهى منشأش جهل به تكليف است و گاهى منشأش احتمال غفلت است و گاهى احتمال ترك عمدى .
مصنف مىفرمايد : قاعده فراغ و تجاوز فقط در مورديكه احتمال ترك جزء
شرح اصول استنباط ( فارسى ) — صفحة 305
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٣٠٥