وارث را . . .
تنبيه هشتم
تنبيه هشتم از تنبيهات استصحاب راجع به اينست كه ما دو قسم استصحاب داريم :
1 - استصحاب مصطلح كه ويژگىاش آن بود كه متيقن زمانا سابق و مشكوك لاحق است و شك ما در بقاء ما كان است و تابحال تفصيلا احكام و اقسام و شروط اين استصحاب مطرح بود .
2 - استصحاب قهقرى و آن عبارتست از اينكه متيقين لاحق و مشكوك سابق است و ما مىخواهيم با استصحاب كردن حكم زمان لاحق را به زمان سابق بكشانيم مثلا يقين داريم كه آقاى زيد امروز عادل است ولى شك داريم كه آيا ديروز هم عادل بوده يا نه ؟ استصحاب كنيم عدالت را يعنى عدالت متيقن امروزى را به گذشته برگردانده و بگوئيم : انشاء الله ديروز هم عادل بوده .
سؤال اينست كه آيا چنين استصحابى ارزش دارد يا نه ؟
جواب : عمده دليل ما بر حجيت استصحاب اخبار بود و خوشبختانه از روايات باب حجيت اين استصحاب قهقرى مستفاد نيست و روايات عموما نص يا ظاهر يا اظهر هستند در استصحاب مصطلح و اگر برگرديد و مرورى دوباره بر احاديث داشته باشيد اين سخن را تاييد خواهيد كرد .
قوله : نعم : پس استصحاب قهقرى حجت نيست ولى يك اصل ديگرى است شبيه اين استصحاب و آن اينست كه لفظى الان و در عرف ما حقيقت در معنائى است ولى شك داريم كه آيا از روز اول هم واضع لغت آن را جهت همين معنا قرار