الف : مستصحب گاهى امرى از امور وجوديه است مثل حيات زيد ، عدالت عمرو ، وجوب جمعه و . . . و گاهى امرى از امور عدميه است مثل عدم وجوب ، عدم حرمت ، عدم ضمان و . . .
ب : مستصحب ما گاهى حكمى از احكام تكليفيه است ( يعنى احكام خمسه معروفه از وجوب و حرمت و استحباب و كراهت و اباحه ) و گاهى حكمى از احكام وضعيه است ( يعنى غير از پنج حكم مذكور از ساير احكام از قبيل طهارت - نجاست ، سببيّت ، شرطيت و . . . ) .
ج : گاهى مستصحب ما حكمى از احكام كليه است ( يعنى احكاميكه مال همهء مكلفين است و به شخص خاصى مربوط نيست ) مثل وجوب - حرمت ، طهارت ، نجاست و . . . و گاهى حكمى از احكام جزئيه است ( كه مختص به موضوع خاصى و شخص خاصى است ) مثل وجوب تصديق زيد و . . .
د : گاهى مستصحب ما حكمى از احكام است مثل وجوب و حرمت و گاهى موضوعى از موضوعات حكم است مثل جنابت كه موضوع وجوب غسل است و حيض كه موضوع حرمت است و . . .
ه : مستصحب ما گاهى حكمى از احكام است و گاهى امرى از امور خارجيه است مثل عدالت زيد و حيات عمرو و . . .
2 - تقسيمات استصحاب به اعتبار شك :
الف : شك ما گاهى در اصل وجود مقتضى است يعنى نمىدانيم كه مستصحب بيش از اين قابليت بقاء را دارد يا نه مثلا زيد بيش از هشتاد سال استعداد حيات دارد يا نه و گاهى شك در رافع است يعنى يقين داريم به وجود مقتضى ولى
شرح اصول استنباط ( فارسى ) — صفحة 207
مساهمون: على محمدى خراسانى
ص٢٠٧