خطاب عامى در قرآن بيايد و بيان آن صد سال يا دويست سال ديگر در كلام امام باقر و امام عسكرى « عليهما السلام » وارد شود و لذا سخن محقق قمى حقّا شبههاى بيش نيست .
حال كه ثابت شد مانعى از فعليت تكليف ايجابى در اين گونه موارد نيست مىگوئيم : به حكم عقل تنها راه امتثال تكليف به احتياط كردن و اتيان به هردو يا همهء اطراف است تا يقين كنيم كه واجب واقعى فيما بين انجام شده است ( اين اشارهاى است به دليل اوّل از دو دليل وجوب احتياط يعنى حكم عقل كه قبلا اشاره شد ) و پارهاى از روايات هم در خصوص شبهه وجوبيه بر وجوب احتياط دلالت مىكنند از قبيل روايت عبد الرحمن بن حجاج كه قبلا در شبهه تحريميه نقل شد و جناب مصنف محل شاهد را ذكر كرده و آن اينكه امام فرمود : « اذا اصبتم به مثل هذا » ( شبهه وجوبيه ) « فعليكم الاحتياط حتى تسألوا و تعلموا » كه عليكم اسم فعل است و به معناى امر است يعنى الزموا الاحتياط ( اين نيز اشاره به دليل دوّم و دليل نقلى بر وجوب احتياط است كه قبلا اشاره شد البته مورد بحث از باب اقل و اكثر است ( نصف الجزاء يا جزاء كامل ) ولى اگر در اقل و اكثر احتياط واجب باشد در ما نحن فيه كه دوران بين متباينين است بطريق اولى احتياط واجب است چون علم اجمالى منحل نمىشود و باقى است ) .
النوع الثانى
نوع دوّم از انواع چهارگانه شبهات وجوبيه پيرامون علم اجمالى و شبههء وجوبيهء موضوعيه و دوران بين متباينين يا متباينات است مثال : علم اجمالى داريم كه يك نمازى از ما فوت شده ولى مردّد است بين نماز صبح و نماز ظهر و منشأ شبهه