برگشته آيا سر چهار فرسخ نمازش را بايد قصر بخواند يا اتمام فتاواى مختلف است « 1 » منشأ اين دوران تعارض نصوص است .
و همان احكاميكه در سه مسئله شبهه حكميه تحريميه بيان شد در اين سه مسئله شبهه حكميه وجوبيه هم هست . و آن اينكه : اگر منشأ شبهه فقدان يا اجمال دليل باشد بايد احتياط كرد و به عبارت ديگر مخالفت قطعيه با اين علم اجمالى حرام و موافقت قطعيه واجب است با اين تفاوت كه در شبهه تحريميه احتياط و موافقت قطعيه به اين بود كه از جميع اطراف شبهه اجتناب كنيم ولى در شبهه وجوبيه احتياط به اينست كه جميع اطراف را بجا آوريم يعنى هم قصر و هم اتمام ، هم ظهر و هم جمعه و . . . هم ذهب و هم فضه بياوريم و . . .
و همان دليلى كه در شبهه تحريميه براى وجوب احتياط اقامه شد در شبهه وجوبيه نيز دليل لزوم احتياط همان ادلّه است كه دو دليل بود : 1 - دليل عقلى در دو مقام :
مقام اول : راجع به حرمت مخالفت قطعيه . و مقام ثانى راجع به موافقت قطعيه بود .
2 - دليل نقلى كه اخبار فراوانى بود و اصولا برخى از آنها در مورد شبهه وجوبيه بود مثل نماز با اين ساتر و آن ساتر و . . . كه كيفيت استدلال قبلا عنوان شده و نيازى به اعاده نيست . و اگر منشأ شبهه تعارض نصين باشد باز مطلب همان است كه در شبههء تحريميه عنوان شد و آن عبارت بود از تخيير مكلف ميان ظهر و جمعه ، قصر و اتمام و . . . و دليل تخيير هم عبارتست از اخبار التخيير كه در دوران امر بين
هامش
( 1 ) - چنان كه در شرح لمعه ، ج 1 ، صفحهء 153 اجمالا بيان شده است .