است و يا صد و ده تومان قدر متيقن صد است و اگر صد تومان را بپردازد حتما به همان اندازه برئى الذمّه شده است .
2 - ارتباطى كه اگر در واقع اكثر واجب باشد اقل اصلا كفايت نمىكند و بهم مرتبط هستند مثل نماز نه جزئى يا ده جزئى و هكذا مركبات بهمپيوسته حال اقل و اكثر استقلالى از محل بحث خارج است چون در آنجا بالاجماع علم اجمالى منحل مىشود به يك علم تفصيلى نسبت به اقل و يك شك بدوى نسبت به اكثر و در نتيجه ما نسبت به اكثر علم اصلا نداريم بلكه مجرّد شك است و مجراى اصل برائت است .
و انّما الكلام پيرامون متباينين و اقل و اكثر ارتباطى است و در اين رابطه چهار نوع مطرح است :
نوع اوّل : شبهه حكميه وجوبيه و دوران بين متباينين .
نوع دوّم : شبهه موضوعيه وجوبيه و دوران بين متباينات .
نوع سوّم : شبهه حكميه وجوبيه و اقل و اكثر .
نوع چهارم : شبه موضوعيه وجوبيه و اقل و اكثر .
النوع الاول
نوع اول از انواع چهارگانه شبهات وجوبيه پيرامون شبههء وجوبيهء حكميه و دوران بين متباينين است و همانطوريكه در شبهه حكميه تحريميه ( آن هم محصوره ) سه مسئله داشتيم :
1 - فقدان نص 2 - اجمال نص 3 - تعارض نصين .
همچنين در شبههء حكميه وجوبيه نيز سه مسئله مطرح است :