وقت آن باقى است لذا قاعده خروج وقت در عصر جارى شده و خودبخود آن باطل معلوم بالاجمال تفصيلا متعين مىشود كه نماز مغرب است چنين اصل يا قاعدهاى بلامانع است پس معلوم شد كه اينچنين نيست كه در اطراف علم اجمالى هيچ اصل و قاعدهاى جارى و سارى نباشد بلكه تنها اصول و قواعد منافيه با علم در نتيجه جارى نمىشوند .
تنبيهات شبهه محصوره
تنبيه اوّل
بطور كلى گاهى اطراف شبههء محصوره از مقولهء واحده و در تحت يك ماهيت داخل هستند فى المثل هردو مايع آب هستند كه اجمالا مىدانيم احدهما حرام و ديگرى حلال است تابهحال حكم اين فرض بيان شد و آن اينكه علم اجمالى منجز است و مخالفت قطعيه با آن حرام است چه اينكه موافقت قطعيه با آن واجب است و گاهى مشتبهات و اطراف شبهه از يك مقوله نبوده و در تحت يك ماهيت كليه داخل نيستند بلكه از دو مقوله و هركدام در يك ماهيت داخل هستند مثل اينكه اجمالا مىدانيم يا فلان ظرف آب نجس است و يا فلان جامه نجس است كه ظرف آب از مايعات و در شرب مستعمل است ولى لباس از مقوله ديگر در لبس مصرف دارد و از يك وادى نيستند .
حال از سخنان مرحوم صاحب حدائق طبق نقل مرحوم شيخ انصارى مستفاد است « 1 » كه ايشان قائل به تفصيل شدهاند و در بخش اوّل علم اجمالى را منجز
هامش
( 1 ) - رسائل ، صفحهء 248 .