علم » و « ان الظن لا يغنى من الحق شيئا » . گفته مىشود كه ظن و غير علم ما را به حق و حقيقت نمىرساند و نبايد مطابق چيزى كه به آن علم نداريم ، عمل كنيم .
بنابراين ، از ناحيهء منع اتباع غير علم مىتوان گفت كه سيرهء عقلاء مردوع است .
جواب مرحوم ميرزاى نائينى ( ره ) به اين اشكال آن است كه در اين آيات توجه داده شده است كه نبايد به غير علم عمل كرد . اما پس از آنكه شارع مقدس خبر واحد را حجت دانست ، در واقع « تتميم كشف » مىكند . يعنى شارع چيزى را كه داراى كشف ناقص است در عالم اعتبار تشريعى تمام مىداند و كشف تام به حساب مىآورد و هر اثرى را كه بر علم بار است بر ظن نيز بار مىكند - با اين فرق كه حجيت علم ذاتى است و حجيت ظن حاصل از خبر واحد جعلى است و با اين جعل ، خبر واحد از افراد ظن خارج و از عموم اصالت عدم حجيت كل ظن بيرون مىآيد و داخل افراد علم مىشود .
دوم : اجماع
در بحث از اجماع نيز چهار عنوان زير را بررسى مىكنيم :
1 - تعريف اجماع ؛ 2 - دليليت اجماع ؛
3 - ادلهء حجيت اجماع ؛ 4 - اقسام اجماع .
1 . تعريف اجماع
اجماع در لغت به معناى عزم و تصميم و اتفاق آمده است : اگر كسى بر امرى عزم كند و تصميم بر مطلبى بگيرد ، بدان اجماع و اتفاق گفته مىشود . اين بيان به