3 - حجيت : يعنى منجزيت و معذريت . « 1 »
بحثى دربارهء « امارات » و « اصول »
براى كسى كه واقع را نداند و در نتيجه تكليف خود را تشخيص ندهد ، راههايى جهت رفع ترديد و تعيين تكليف معين شده است كه بهطور عمده عبارتند از : « امارات » و « اصول » .
علماى اصول حجيت اماره را مبتنى بر حجيت ظن مىدانند . صاحب كفاية مىفرمايد : اماره برزخ بين قطع و شك است ، زيرا قطع مقطوع الحجية است .
همان گونه كه عدم حجيت شك نيز قطعى است . ولى اماره برزخ است ؛ يعنى امكان ذاتى براى حجيت و عدم حجيت دارد . ظن احتمال راجحى است كه قابليت دارد شارع به آن جاى قطع حجيت دهد . برخى از علماى اصول عقيده دارند : دليل حجيت اماره بناء و سيرهء عقلاء است . « 2 »
حجيت در امارات و طرق به معناى تتميم كشف است . چون هرآنچه افادهء ظن نوعى كند ، عقلاء بما هم عقلاء از روى مصالحى كه در نظر مىگيرند ، آثار علم را بر اين ظنى كه براى اغلب مردم افادهء ظن مىنمايد ، بار مىكنند .
در ظن كاشفيت ناقصه است و اين « من بيده الاعتبار » ( كه جامعهء عقلاء يا
هامش
( 1 ) دروس فى علم الاصول ، جلد 2 ، ص 35 .
( 2 ) انوار الهداية ، جلد 1 ، ص 105 .