تخطي إلى المحتوى الرئيسي

علم اصول ( فارسى ) — صفحة 226

مساهمون:

ص٢٢٦

اقسام قطع

قطع داراى اقسامى است . قطع كه حالتى نفسانى است ، گاه لحاظ مىشود « بما انه صفة من صفات النفس » كه اين را « قطع صفتى » گويند ؛ يعنى صفتيت قطع لحاظ مىشود . ازاين‌رو تعريف قطع صفتى ، چنين مىشود : « العلم عبارة عن الصورة الذهنية التصديقية التى تحكى عن النسبة الخارجية » يعنى اذعان مىكنيد به آن نسبت خارجى كه آمدن زيد يا نوشتن كتاب باشد . گاهى قطع لحاظ مىشود « بما انه طريق الى الواقع و كاشف عن الواقع » اين را « قطع طريقى » گويند .

قطع طريقى ، قطع موضوعى

قطع در يك تقسيم اساسى به دو قسم منقسم مىشود : 1 - قطع طريقى ؛ 2 - قطع موضوعى . قطع طريقى عبارتست از آن قطعى كه هيچ‌گونه خصوصيتى و موضوعيتى ندارد ، بلكه صرفا طريق و راهى است به سوى واقع . به عبارت ديگر ، جنبهء طريقيت قطع را لحاظ كنيم نه به اعتبار اينكه در موضوع دليل اخذ شود بلكه نفس قطع را لحاظ كنيم . مثلا من ماه را مىبينم و علم به وجود ماه پيدا مىكنم ؛ حالا اگر عقلاء بخواهند به علم من اعتبار دهند ، از نظر طريقيت محض الى الواقع است . قطع موضوعى عبارتست از آنكه قطع در موضوع حكم شرعى دخالت دارد و حكم شرعى دائر مدار حالت قطع است ، اگر به اين موضوع يا حكم قطع باشد ،