فصل هشتم مجمل و مبين
مبين عبارت است از كلامى كه داراى ظاهر است و مجمل كلامى است كه به حسب متفاهم عرفى ، ظاهر ندارد و داراى قالب مخصوصى از براى اين معنى نمىباشد .
تبيين گاه در كلام مىآيد و از اوصاف آن است . وقتى گفته مىشود اين كلام ظهور دارد ؛ يعنى به حسب متفاهم عرفى قالب مخصوصى از براى معنى دارد . در اجمال نيز ظهور در كلام منعقد نمىشود . گاه اجمال و تبيين در مفردات است نه در جمل . به تعبير ديگر ، اجمال و تبيين در معانى افراديه است نه در معانى تركيبيه . مثلا ، مفهوم « غنا » نزد علما مورد بحث است : آيا مقصود صوت انسان مطرب است و يا ترجيع الصوت است و يا صوتى است كه موجب خفت در نفس انسانى باشد ( مانند حالتى كه از نوشيدن مسكرات پديد مىآيد ) ؟ يك رشته از